Yazı Detayı
09 Şubat 2021 - Salı 09:59 Bu yazı 773 kez okundu
 
URFA KÜLTÜR VE SANATININ BÜYÜK EMEKTARI: CİHAT KÜRKÇÜOĞLU BİRİNCİ BÖLÜM
Mehmet SARMIŞ
mehmetsarmis@gmail.com
 
 
Adını hep duyardım, bir merhabamız da vardı, ama maalesef oturup şöyle doyasıya bir muhabbet edememiştik. İtiraf edeyim onu bugüne kadar tanıyamamışım.
 
Son zamanlarda Eski Urfa'da yürüyüşler yapıp yazmaya başlayınca ve okumaya, araştırmaya başlayınca yolum hep onunla kesişmeye başladı. Kitaplarına, yazılarına, çektiği veya arşivlediği fotoğraflarına…
 
Yazılarımı takip edip yorumlar yazdığını bilmekten kaynaklanan bir cesaretle, ama yine de biraz çekinerek aradım. Meğer emekli olup Ankara'ya yerleşmiş. Sesi, yaklaşımı bana o kadar sıcak, samimi ve cesaret verici geldi ki, sonraları da sık sık aramaktan, mesaj yazmaktan çekinmedim. Sorularıma cevap vermekle kalmayıp yol gösterdi, hangi kaynaklara müracaat etmem gerektiğini söyledi, önerilerde bulundu. Daha önemlisi yazdıklarıma önem verdi, beni teşvik etti, cesaretlendirdi.  Urfa üzerine uzun muhabbetler yapmaya başladık. 
 
Ve ben onu yazmak istedim. Sağda solda onunla ve yaptıkları ile ilgili bilgiler var, ama bir bütün olarak yok. Yazmayı ve kayda geçirmeyi bir görev bildim.
 
Cihat Kürkçüoğlu, Urfa'nın tanınmış ailelerinden birine mensup. Babası kunduracı Bekir Sıtkı, annesi ev hanımı İslim Kürkçüoğlu. Bu ailenin her biri birbirinden değerli beş oğlu olmuş. Sırasıyla Nihat Kürkçüoğlu; ressam, Urfa'nın her köşesini ve Urfalı'nın hayatının her anını tuvaline aktarmış, tarihe resimle not düşmüş. Cihat Bey ikinci çocuk. Sonra beş parmağında beş marifet, öğretmen, ressam, şair, bestekar, yazar Fuat Kürkçüoğlu. Dördüncüsü Mustafa Kemal Kürkçüoğlu diş hekimliğini tercih etmiş, bir tek o, en azından diğerleri kadar kültür sanat işlerine karışmamış. Beşinci çocuk Sabri Kürkçüoğlu ise Urfa kültür ve sanatının merkezinde.
 
Ortanca kardeş Fuat Kürkçüoğlu, Çapıt Top-1950'li Yıllarda Urfa" adlı anı romanında ailesini o kadar güzel anlatmıştır ki, okuduğum zaman adeta her birini tanımış gibi olmuştum. Baba Bekir Sıtkı, o dönem Urfa'sının en iyi kunduracı ustasıdır. İşini çok düzgün yapar, hile katmaz, sözünde durur. Onun bu yönleri diğer çocukları gibi Cihat Kürkçüoğlu'nu da çok etkilemiştir. Anne İslim Hanımın da çocuklarının yetişmesinde çok emeği olmuştur. 
 
Ahmet Cihat Kürkçüoğlu, 1948 yılında Urfa'nın eski mahallerinden biri olan Kadıoğlu Mahallesinde doğdu. 1959'da Şehit Nusret İlkokulundan (İlk 3 yılı Atatürk İlkokulunda okumuştur.), 1965'te Urfa Ortaokulundan, 1968'de Urfa Lisesinden mezun oldu. Yükseköğrenimini İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi bölümünde yapıp 1973 yılında mezun oldu. 
 
Doğduğu ve uzun süre yaşadığı Eski Urfa onun dünyasını şekillendirmiştir. O Eski Urfa'ya ve o Urfa'nın maddi ve manevi değerlerine karşı duyduğu büyük ilgi, sevgi ve bağlılık ileriki hayatında meslek seçimine ve bir ömür boyu bu mesleği aşkla şevkle yapmasına sebep olacaktır. Şu cümleler bizzat kendisine ait:
 
"Geleneksel Urfa evlerinde doğup büyümüş olmam, çocukluğumun bu evlerde geçmiş olması, akrabalarımızın bu evlerde oturmuş olması, annemle bu evlerde oturan ahbaplarımıza misafirliğe gitmemiz, komşu çocukları ile bu evlerin hayatlarını bir çocuk bahçesi gibi kullanmamız tarihi Urfa evlerine karşı içimde hep bir sevgi oluşturmuştur. Bu gün bile o evleri özlerim, içimde hep o anılar canlanır."
 
Eski Urfa'nın evleri, o evlerin zengin ahşap ve taş işçiliği şuur altında öyle bir yer etmiştir ki lisans tezine "Urfa Cami, Müze ve Evlerindeki Ağaç İşçiliği", doktora tezine ise "Şanlıurfa İslam Mimarisinde Taş Süsleme" konularını seçmiştir.
 
Her iki tezine de büyük bir ciddiyetle çalışmıştır. Bütün evleri tek tek tarayarak ahşap kapı ve pencere kanatlarını, çeyiz sandıklarını ve ahşap süslemeli aynaları incelemiş, fotoğraflarını çekmiş, üzerlerindeki motifleri tek tek çizmiş, böylece Urfa sanatının zengin motif repertuvarını tespit etmiştir. Bunların Nacar Mehmet, Yeşilnacar Bekir, Hacı Hüseyin ve Ahmet Hamdi gibi Müslüman ustalar tarafından yapıldığını kitabelerindeki usta adlarına dayanarak ispatlamış ve o zamanlar yaygın olan "Bunlar Ermeni ustalarının işidir." şeklindeki yanlış inancı büyük ölçüde yıkmıştır.
 
Elbette Ermenilerin mimarlık, kuyumculuk, dokumacılık başta olmak üzere Urfa'da zanaatın birçok dalıyla uğraştığını ve güzel eserler verdiğini kimse inkâr edemez. Ancak Cihat Hoca, Urfa'daki her güzelliğin onlara ait olmadığını, Müslümanların da çok güzel eserler verdiğini ispatlamıştır.
 
Yine bu Urfa ve sanat sevgisidir ki daha üniversitede öğrenci iken, kütüphanede rastladığı Albert Gabriel adlı bir Fransız mimarın kitabında 1932 yılına ait Urfa fotoğraflarını görünce, babasının kendisine gönderdiği aylık 250 liranın 130 lirasını gözünü kırpmadan bunların kopyasına sahip olmak için gözden çıkarmasına sebep olmuştur. 
 
Bu, onun 40 yıl boyunca binbir emekle biriktirdiği binlerce fotoğraflık Urfa arşivinin başlangıcını oluşturmuştur. Onun bu ilgisini gören dostları ellerindeki fotoğrafları ona ulaştırmış, o da elindekileri fotoğraf meraklısı dostlarıyla paylaşmaktan çekinmemiştir. Bunlar arasında Burhan Vural, Müslüm Akalın, Abdullah Ekinci, Cevher İlhan, Fuat Rastgeldi, Halit Baziki, Ramazan Taplamacı, Bekir Şirinoğlu, Samet Atabay, Abuzer Akbıyık, Erkan Emiroğlu, Selahattin Eyyubi Güler, Mehmet Kurtoğlu, Abdurrezzak Elçi, Ali Kaysı, Zeynel Yeşilay, Osman Ferit Sağlam ve Yasin Küçük sayılabilir.
 
Kendisi, kaynağını Urfa'dan alan sanat sevgisinin daha çok gelişmesinde fakülteden iki hocasının da çok etkili olduğunu söylüyor. Bunlar Türkiye'nin de adını çok iyi bildiği Prof. Dr. Oktay Aslanapa ve Prof. Dr. Semavi Eyice'dir.
 
 1973 Yılında okulu bitirdikten sonra sırasıyla; Turizm ve Tanıtma Bakanlığında memur (1974-1979), Şanlıurfa Müzesi'nde Asistan (1979-1985), Şanlıurfa Devlet Güzel Sanatlar Galerisi'nde Kurucu Müdür (1985-1987) olarak çalıştı.
 
Bu arada 1976 yazında Ankara Polatlı Topçu ve Füze Okulunda askerliğini kısa dönem olarak yaptı. Aynı yıl Nevşehirli Gülderen Hanımla evlendi. Bu evlilikten ikisi erkek, birisi kız olmak üzere 3 çocukları olacaktır.
 
Cihat Bey, 1987'de uzman olarak girdiği Dicle Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Şanlıurfa İnşaat Mühendisliği bölümünde daha sonra öğretim görevlisi oldu. 1993 yılında Harran Üniversitesi'nin kurulmasıyla da Fen-Edebiyat Fakültesi'ne geçti. 1999 yılında aynı fakültenin Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü Yardımcı Doçent kadrosuna ve Bölüm Başkanlığı görevine atandı.
 
1993 yılında Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Mimarlık Anabilim Dalı'nda "Şanlıurfa Camilerinin Tarihi ve Mimari Özellikleri Üzerine Bir Araştırma" konulu tezi ile yüksek lisansını, 1998 yılında Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı'nda "Şanlıurfa İslam Mimarisinde Taş Süsleme" konulu tezi ile doktorasını tamamladı. 
 
Cihat Hocanın bugüne kadar yaptığı çalışmaları ayrıntılı olarak anlatmak bu yazının sınırlarını çok aşar. Bir insan ömrüne bu kadar çok çalışmayı sığdırmak, ancak onun Urfa'ya duyduğu derin hizmet aşkıyla anlaşılabilir. Böyle insanlar sayıca çok azdır. Bunlardan birinin Urfa'dan çıkması Urfa için büyük bir şanstır.
 
Etiketler: URFA, KÜLTÜR, VE, SANATININ, BÜYÜK, , EMEKTARI:, CİHAT, KÜRKÇÜOĞLU, BİRİNCİ, BÖLÜM,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
28 Ekim 2021
OĞLUNUN DİLİNDEN DERVİŞ HOCA - 4
161 Okunma.
27 Ekim 2021
OĞLUNUN DİLİNDEN DERVİŞ HOCA-3
249 Okunma.
26 Ekim 2021
OĞLUNUN DİLİNDEN DERVİŞ HOCA -2
381 Okunma.
25 Ekim 2021
OĞLUNUN DİLİNDEN DERVİŞ HOCA
545 Okunma.
02 Ekim 2021
AYRILMALAR VE KAVUŞMALAR
245 Okunma.
18 Ağustos 2021
UZAK DİYARLARDAN URFA’YA GELENLER
1010 Okunma.
26 Temmuz 2021
KOÇVİRAN'DA TARİHİ DOKU YOK OLMAK İLE KARŞI KARŞIYA
671 Okunma.
15 Temmuz 2021
URFA’NIN ÇOK RENKLİ SİMASI: MUHARREM ÇELİK
555 Okunma.
14 Temmuz 2021
BİR MÜNZEVİ HATTAT: ADNAN HALİL ALPAY-3
479 Okunma.
13 Temmuz 2021
BİR MÜNZEVİ HATTAT: ADNAN HALİL ALPAY-2
459 Okunma.
12 Temmuz 2021
BİR MÜNZEVİ HATTAT: ADNAN HALİL ALPAY-1
488 Okunma.
27 Mayıs 2021
İŞİNE AŞKI KATAN MİMAR: CEVHER İLHAN-4
1563 Okunma.
26 Mayıs 2021
İŞİNE AŞKI KATAN MİMAR: CEVHER İLHAN-3
843 Okunma.
25 Mayıs 2021
İŞİNE AŞKI KATAN MİMAR: CEVHER İLHAN-2
958 Okunma.
24 Mayıs 2021
İŞİNE AŞKI KATAN MİMAR: CEVHER İLHAN-1
931 Okunma.
12 Mart 2021
BİR GAZELİN PEŞİNDEN “VAMIK U AZRA”
3496 Okunma.
10 Şubat 2021
URFA KÜLTÜR VE SANATININ BÜYÜK EMEKTARI: CİHAT KÜRKÇÜOĞLU / İKİNCİ BÖLÜM
1099 Okunma.
04 Şubat 2021
URFA HİNDİYYE TEKKESİ-2
1089 Okunma.
03 Şubat 2021
URFA HİNDİYYE TEKKESİ-1
1040 Okunma.
02 Şubat 2021
NE OLACAK BU ESKİ URFA’NIN HALİ?
909 Okunma.
27 Ocak 2021
BİR “YALAVUZ” ŞAİR: BEKİR URFALI -2
1006 Okunma.
26 Ocak 2021
BİR “YALAVUZ” ŞAİR: BEKİR URFALI -1
1003 Okunma.
22 Ocak 2021
İKİ GÜZEL İNSAN, İKİ ÖRNEK ESNAF
1208 Okunma.
19 Ocak 2021
URFA’NIN UNUTTUĞU BÜYÜK HATTAT BEHÇET ARABÎ
2122 Okunma.
14 Ocak 2021
URFA İÇİN BÜYÜK BİR DEĞER: MAHMUT KARAKAŞ
1882 Okunma.
30 Aralık 2020
SORUN BÜYÜK VE DERİNDE
739 Okunma.
17 Aralık 2020
ŞANLIURFA YAZITLARI
1153 Okunma.
28 Kasım 2020
MİSBAH HİCRİ
1000 Okunma.
05 Kasım 2020
ŞAHİN DOĞAN VE İKİ KİTABI
1765 Okunma.
26 Eylül 2020
BİR GÜZEL İNSAN: İBRAHİM TORU
1159 Okunma.
08 Eylül 2020
BİR HAS ŞAİR: SEYYİD AHMET KAYA
1300 Okunma.
06 Şubat 2020
OKUMAK…
1971 Okunma.
17 Ocak 2020
ANSIZIN HAYAT
1164 Okunma.
13 Aralık 2019
SELAHATTİN EYYUBİ GÜLER VE SOĞMATAR KİTABI
1517 Okunma.
10 Aralık 2019
HÜZÜN
1071 Okunma.
22 Kasım 2019
BİR KİBİR, BİR KİBİR
1077 Okunma.
16 Kasım 2019
KADINLARLA İLGİLİ KISA KISA
1044 Okunma.
16 Eylül 2019
BİR ACAYİP GENÇLİK
1484 Okunma.
06 Ağustos 2019
KURTULUŞUN 100. YIL HAZIRLIKLARI
1895 Okunma.
02 Mayıs 2019
“HAKİKATİN İZİNDE” BİR “EZELÎ MAĞLUP” VE BİR “YALNIZ ENTELEKTÜEL”
1997 Okunma.
09 Mart 2019
BENİM 28 ŞUBAT’IM-6- SON
1954 Okunma.
08 Mart 2019
BENİM 28 ŞUBAT’IM-5
1551 Okunma.
07 Mart 2019
BENİM 28 ŞUBAT’IM-4
1580 Okunma.
06 Mart 2019
BENİM 28 ŞUBAT’IM-3
1571 Okunma.
05 Mart 2019
BENİM 28 ŞUBAT’IM-2
1676 Okunma.
04 Mart 2019
BENİM 28 ŞUBAT’IM-1
1957 Okunma.
26 Şubat 2019
YOLCULUK NEREYE?
1329 Okunma.
14 Şubat 2019
İMTİHAN GERÇEĞİ
2825 Okunma.
10 Aralık 2018
MİSBAH HİCRİ VE İKİ KİTABI
3272 Okunma.
01 Kasım 2018
SÖZ OKYANUSUNDA YOLCULUK
2296 Okunma.
08 Ekim 2018
MEHMET KURTOĞLU VE “EZELDEN URFA”
3168 Okunma.
24 Temmuz 2018
GÖBEKLİTEPE ÜZERİNE DÜŞÜNCELER
7263 Okunma.
17 Temmuz 2018
ÇAPIT TOP
3315 Okunma.
23 Mayıs 2018
EDİRNE’DEN MOSTAR’A KÜLTÜR KERVANI
4482 Okunma.
19 Mart 2018
GAP GÜNDEMİYLE 20 YIL
2880 Okunma.
14 Mayıs 2015
KENAN EVREN ÖLDÜ, ADI YAŞIYOR
2749 Okunma.
05 Mayıs 2015
ÖLÜME ÖVGÜ
2908 Okunma.
28 Nisan 2015
YA BİZDENSİN YA DA…
1152 Okunma.
21 Nisan 2015
YENİ BİR FIRSAT
2769 Okunma.
08 Nisan 2015
DEVLETİN MALI NEDİR?
3200 Okunma.
01 Nisan 2015
GÜZEL ÖRNEKLER DE VAR
2682 Okunma.
26 Mart 2015
BİZ'İ ANLATMAYA DEVAM
2605 Okunma.
20 Mart 2015
YA, ALLAH BAŞARAMADINIZ DERSE…
1128 Okunma.
16 Mart 2015
1915'TEN GÜNÜMÜZE
2571 Okunma.
05 Mart 2015
ÇÖZÜM UMUDU
2558 Okunma.
02 Mart 2015
URFA'NIN BÜYÜK POTANSİYELİ
2845 Okunma.
26 Şubat 2015
MİLLETİN VEKİLİ OLMAK İSTEYENLERE…
1528 Okunma.
23 Şubat 2015
DEĞERLER EĞİTİMİ
2566 Okunma.
18 Şubat 2015
İKİ BABA VE BİZ
2593 Okunma.
10 Şubat 2015
YENİDEN YAZMAK
3264 Okunma.
Haber Yazılımı