Yazı Detayı
24 Temmuz 2018 - Salı 09:43 Bu yazı 7263 kez okundu
 
GÖBEKLİTEPE ÜZERİNE DÜŞÜNCELER
Mehmet SARMIŞ
mehmetsarmis@gmail.com
 
 
Yer, Urfa merkeze 18 km uzaklıktaki Örencik Köyü. Varlığı ilk kez 1963'te fark edilse de keşfine dair ilk adım 1986 yılında atılıyor. O tarihte Şavak Yıldız adlı bir vatandaş tarlası ile uğraşırken bulduğu insan eseri taş parçasını götürüp müze yetkililerine gösteriyor, ilgilenmeleri için ısrar ediyor. Böylece Göbeklitepe'nin gün yüzüne çıkma süreci başlıyor. 
 
1995'te Alman Arkeolog Prof. Dr. Klaus Scmidt öncülüğünde kazılar başlar. İlerledikçe de dünya tarihinin bilinen akışını değiştiren çok çok önemli bir keşif olduğu ortaya çıkar. Bulgular, bundan en az 12.000 yıl öncesine, insanların henüz yerleşik hayata geçmediği Neolotik Döneme/Taş Devrine aittir. 
 
Bilinen tarihe göre ilk tapınaklar insanlar yerleşik hayata geçtikten sonra yapılmıştır; ama Göbeklitepe bu görüşü ortadan kaldırmış, insanların avcılık ve toplayıcılıkla geçimlerini sağladıkları bir zamanda kendilerine tapınak yapacak bir inanca sahip olduklarını göstermiştir. Yapılan incelemeler sonucu bölgede buna benzer daha 15-20 kadar yer olduğu anlaşılmıştır. Üstelik bu tapınaktaki bulguların seviyesi, bunun çok daha eskilere giden bir geçmişi olduğunun göstergesidir. Çünkü bölgeye çok uzaklardan getirildiği anlaşılan kocaman taşlar, insanın stilize edilmesi olduğu düşünülen T şeklinde yontulmuş olup üzerlerinde birçok hayvan kabartmaları bulunmaktadır. Demek ki insanlığın bu seviyeye gelinceye kadarki dönemine ait eserler de olmuştur ve belki bunların bulunduğu yerler de yakın çevrede bulunmaktadır.
 
Başta Prof. Dr. Klaus Scmidt olmak üzere, yerli yabancı birçok kişinin (bazılarını eksik bırakırım ayıp olur diye isim vermek istemiyorum, ama hepsine teşekkür ediyorum) ve başta Kültür ve Turizm Bakanlığı olmak üzere birçok kurum ve kuruluşun uzun yıllar süren özverili çalışmaları/mücadelesi sonucunda, ilk bulunuşundan tam 32 yıl sonra Göbeklitepe UNESCO tarafından Dünya Mirası Listesine alındı. (1 Temmuz 2018)
 
Türkiye Yazarlar Birliği Şanlıurfa Şubesi olarak 23 Nisan 2018 tarihinde düzenlediğimiz gezi sırasında Göbeklitepe'ye de uğramış ve gördüklerimizden son derecede memnun olmuştuk. Kazı alanının üzeri çatı ile örtülmüş, yol ve diğer donatılar yapılmış, ziyarete hazır hale getirilmişti.
 
Şanlıurfa daha önceden de tarihî ve dinî açılardan dünyanın en önemli şehirlerinden biri idi; Göbeklitepe ile şimdi bu önem daha bir pekişti. Üstelik artık sadece dinî kaynaklara ve efsanelere göre değil, somut ve bilimsel verilere göre…
 
Buraya kadar yazdıklarım meraklısı tarafından bilinen şeyler. 
 
Şimdi kendi düşüncelerimi paylaşmak ve bazı sorular sormak istiyorum. Daha iyi anlaşılsın diye de maddeler halinde sunuyorum:
 
1. Belki bazı bilimsel zorunluluklar vardır; belki mevcut yetişmiş insan ve parasal kaynaklar bunu gerektirmektedir, bilemiyorum; ama böyle bir eserin bu noktaya gelmesi için geçen süreyi çok uzun buluyorum.
2. Etrafta daha buna benzer 15-20 yer var ve henüz dokunulmamış. Toprağın altında öylece duruyor. Ne zamana kadar? 32 Yıl da onlar için mi bekleyeceğiz? Her birinin başına neler neler gelebilir? Herkesin Şavak Yıldız kadar duyarlı olmasını bekleyemeyiz.
3. Bir tek bulgu bile bu kadar önemli ise, bulunacak olanlar kim bilir bize insanlığın ilk dönemlerine dair daha ne gibi yeni bilgiler kazandıracaktır? Madem bu kadar önemli, niçin eldeki imkânları seferber edip bu işi hızlandırmıyoruz? Belli bir yaşa gelmiş biri olarak söylüyorum; bunu görmeye ömrümüz yetecek mi?
4. Turistin gelmesini bekleyecek miyiz? Gelmesi için çalışacak mıyız? Yapılan çalışmalar yeterli mi?
5. İlin alt yapısı bu kadar turisti ağırlamaya yetecek mi? Yoksa turistler çevre illerde konaklayıp günü birlik turlarla geri mi dönecekler?
6. Hazır Göbeklitepe için turistler gelmişken, ilin diğer tarihi yerlerini de içine alan bir güzergah belirleyip, o yerlerle ilgili gerekli kazı, restorasyon, bakım, temizlik, yol, konaklama, yeme içme, tanıtım vb çalışmalar yapmak; böylece hem o eserleri insanlığın hizmetine sunmak, hem de ilimizin ve ülkemizin ekonomisine daha fazla katkısını sağlamak gerekmez mi?
7. Olaya sadece turist ve gelir kapısı olarak bakmak doğru mu? Dünyanın en uzak yerlerinden büyük paralar verip gelecek olanların amacı bizim için de geçerli değil mi? Yani tarih ve kültür bilinci… Bizim insanımıza ve özellikle gençlerimize bu bilinci kazandırmak için neler yapmalıyız diye düşünmek gerekmez mi?
 
Sahip olduğu maddi ve manevi değerleri daha güzel bir şekilde sergileyen, dünyada ve ülkemizde daha çok ve daha iyi (iyi yönleri ile) tanınan, sahip olduğu imkânları hakkıyla değerlendirip bundan hak ettiği itibarı ve kazancı sağlayan bir Urfa hayaliyle…  
 
Etiketler: GÖBEKLİTEPE, ÜZERİNE, DÜŞÜNCELER,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
28 Ekim 2021
OĞLUNUN DİLİNDEN DERVİŞ HOCA - 4
159 Okunma.
27 Ekim 2021
OĞLUNUN DİLİNDEN DERVİŞ HOCA-3
247 Okunma.
26 Ekim 2021
OĞLUNUN DİLİNDEN DERVİŞ HOCA -2
380 Okunma.
25 Ekim 2021
OĞLUNUN DİLİNDEN DERVİŞ HOCA
544 Okunma.
02 Ekim 2021
AYRILMALAR VE KAVUŞMALAR
244 Okunma.
18 Ağustos 2021
UZAK DİYARLARDAN URFA’YA GELENLER
1010 Okunma.
26 Temmuz 2021
KOÇVİRAN'DA TARİHİ DOKU YOK OLMAK İLE KARŞI KARŞIYA
671 Okunma.
15 Temmuz 2021
URFA’NIN ÇOK RENKLİ SİMASI: MUHARREM ÇELİK
555 Okunma.
14 Temmuz 2021
BİR MÜNZEVİ HATTAT: ADNAN HALİL ALPAY-3
478 Okunma.
13 Temmuz 2021
BİR MÜNZEVİ HATTAT: ADNAN HALİL ALPAY-2
458 Okunma.
12 Temmuz 2021
BİR MÜNZEVİ HATTAT: ADNAN HALİL ALPAY-1
488 Okunma.
27 Mayıs 2021
İŞİNE AŞKI KATAN MİMAR: CEVHER İLHAN-4
1562 Okunma.
26 Mayıs 2021
İŞİNE AŞKI KATAN MİMAR: CEVHER İLHAN-3
842 Okunma.
25 Mayıs 2021
İŞİNE AŞKI KATAN MİMAR: CEVHER İLHAN-2
957 Okunma.
24 Mayıs 2021
İŞİNE AŞKI KATAN MİMAR: CEVHER İLHAN-1
929 Okunma.
12 Mart 2021
BİR GAZELİN PEŞİNDEN “VAMIK U AZRA”
3496 Okunma.
10 Şubat 2021
URFA KÜLTÜR VE SANATININ BÜYÜK EMEKTARI: CİHAT KÜRKÇÜOĞLU / İKİNCİ BÖLÜM
1099 Okunma.
09 Şubat 2021
URFA KÜLTÜR VE SANATININ BÜYÜK EMEKTARI: CİHAT KÜRKÇÜOĞLU BİRİNCİ BÖLÜM
772 Okunma.
04 Şubat 2021
URFA HİNDİYYE TEKKESİ-2
1088 Okunma.
03 Şubat 2021
URFA HİNDİYYE TEKKESİ-1
1038 Okunma.
02 Şubat 2021
NE OLACAK BU ESKİ URFA’NIN HALİ?
909 Okunma.
27 Ocak 2021
BİR “YALAVUZ” ŞAİR: BEKİR URFALI -2
1005 Okunma.
26 Ocak 2021
BİR “YALAVUZ” ŞAİR: BEKİR URFALI -1
1003 Okunma.
22 Ocak 2021
İKİ GÜZEL İNSAN, İKİ ÖRNEK ESNAF
1208 Okunma.
19 Ocak 2021
URFA’NIN UNUTTUĞU BÜYÜK HATTAT BEHÇET ARABÎ
2122 Okunma.
14 Ocak 2021
URFA İÇİN BÜYÜK BİR DEĞER: MAHMUT KARAKAŞ
1882 Okunma.
30 Aralık 2020
SORUN BÜYÜK VE DERİNDE
739 Okunma.
17 Aralık 2020
ŞANLIURFA YAZITLARI
1153 Okunma.
28 Kasım 2020
MİSBAH HİCRİ
999 Okunma.
05 Kasım 2020
ŞAHİN DOĞAN VE İKİ KİTABI
1765 Okunma.
26 Eylül 2020
BİR GÜZEL İNSAN: İBRAHİM TORU
1158 Okunma.
08 Eylül 2020
BİR HAS ŞAİR: SEYYİD AHMET KAYA
1299 Okunma.
06 Şubat 2020
OKUMAK…
1971 Okunma.
17 Ocak 2020
ANSIZIN HAYAT
1163 Okunma.
13 Aralık 2019
SELAHATTİN EYYUBİ GÜLER VE SOĞMATAR KİTABI
1517 Okunma.
10 Aralık 2019
HÜZÜN
1071 Okunma.
22 Kasım 2019
BİR KİBİR, BİR KİBİR
1077 Okunma.
16 Kasım 2019
KADINLARLA İLGİLİ KISA KISA
1044 Okunma.
16 Eylül 2019
BİR ACAYİP GENÇLİK
1484 Okunma.
06 Ağustos 2019
KURTULUŞUN 100. YIL HAZIRLIKLARI
1894 Okunma.
02 Mayıs 2019
“HAKİKATİN İZİNDE” BİR “EZELÎ MAĞLUP” VE BİR “YALNIZ ENTELEKTÜEL”
1997 Okunma.
09 Mart 2019
BENİM 28 ŞUBAT’IM-6- SON
1954 Okunma.
08 Mart 2019
BENİM 28 ŞUBAT’IM-5
1551 Okunma.
07 Mart 2019
BENİM 28 ŞUBAT’IM-4
1580 Okunma.
06 Mart 2019
BENİM 28 ŞUBAT’IM-3
1571 Okunma.
05 Mart 2019
BENİM 28 ŞUBAT’IM-2
1676 Okunma.
04 Mart 2019
BENİM 28 ŞUBAT’IM-1
1957 Okunma.
26 Şubat 2019
YOLCULUK NEREYE?
1329 Okunma.
14 Şubat 2019
İMTİHAN GERÇEĞİ
2825 Okunma.
10 Aralık 2018
MİSBAH HİCRİ VE İKİ KİTABI
3272 Okunma.
01 Kasım 2018
SÖZ OKYANUSUNDA YOLCULUK
2296 Okunma.
08 Ekim 2018
MEHMET KURTOĞLU VE “EZELDEN URFA”
3168 Okunma.
17 Temmuz 2018
ÇAPIT TOP
3315 Okunma.
23 Mayıs 2018
EDİRNE’DEN MOSTAR’A KÜLTÜR KERVANI
4482 Okunma.
19 Mart 2018
GAP GÜNDEMİYLE 20 YIL
2880 Okunma.
14 Mayıs 2015
KENAN EVREN ÖLDÜ, ADI YAŞIYOR
2749 Okunma.
05 Mayıs 2015
ÖLÜME ÖVGÜ
2908 Okunma.
28 Nisan 2015
YA BİZDENSİN YA DA…
1152 Okunma.
21 Nisan 2015
YENİ BİR FIRSAT
2769 Okunma.
08 Nisan 2015
DEVLETİN MALI NEDİR?
3199 Okunma.
01 Nisan 2015
GÜZEL ÖRNEKLER DE VAR
2682 Okunma.
26 Mart 2015
BİZ'İ ANLATMAYA DEVAM
2605 Okunma.
20 Mart 2015
YA, ALLAH BAŞARAMADINIZ DERSE…
1128 Okunma.
16 Mart 2015
1915'TEN GÜNÜMÜZE
2571 Okunma.
05 Mart 2015
ÇÖZÜM UMUDU
2558 Okunma.
02 Mart 2015
URFA'NIN BÜYÜK POTANSİYELİ
2845 Okunma.
26 Şubat 2015
MİLLETİN VEKİLİ OLMAK İSTEYENLERE…
1528 Okunma.
23 Şubat 2015
DEĞERLER EĞİTİMİ
2565 Okunma.
18 Şubat 2015
İKİ BABA VE BİZ
2592 Okunma.
10 Şubat 2015
YENİDEN YAZMAK
3264 Okunma.
Haber Yazılımı