Yazı Detayı
12 Mart 2021 - Cuma 10:35 Bu yazı 2518 kez okundu
 
BİR GAZELİN PEŞİNDEN “VAMIK U AZRA”
Mehmet SARMIŞ
mehmetsarmis@gmail.com
 
 
Geçtiğimiz gün bir arkadaşım Hafız Mahmut Akagün'ün bir videosunu gönderdi. 
 
Şair Nezihe'nin,
"Vâmık'ın âteş-i cân-sûzunu Azrâ ne bilir
Kays'ın aşk-ı elem-efzâsını Leylâ ne bilir"
Beyti ile başlayan gazelini okuyor. 
 
Söz müthiş, makam müthiş, ses müthiş! Mızrap tellere değil de insanın ciğerine vuruyor gibi. Aldı beni başka iklimlere sürükledi. O anda uğraştığım okumalar ve yazmalar birden bire çok yavan kaldı. Peş peşe birkaç defa dinledim.
 
Sonra gazelde ismi geçen "Vamık u Azra"yı merak ettim. Daha önce duymuştum ama haklarında pek bilgim yoktu. Bir aşk hikâyesi olduğu belli de, kimdi bunlar, nasıl bir hikâyeleri vardı? Biraz araştırdım ve benim gibi bilmeyenler de bilsin diye kısaca bilgi vermek istedim:
 
Hikâyenin aslı Helenistik dönemde (1.yy) yazılmış "Mètiokhos kai Parthenopè" adlı Yunanca mensur bir aşk romanına dayanır. M.Ö. 6. yüzyılda Batı Anadolu sahillerinde hüküm sürmekte olan İyonya'da geçer. Mètiokhos, Krutis adasının hükümdarının oğlu, Parthenopè ise Sisam adasının hâkiminin kızıdır. Eserin ve kahramanlarının İslâmî edebiyatlardaki versiyonları Vâmık ve Azrâ adını taşır. Vâmık, âşık; Azrâ ise delinmemiş inci/bâkire anlamına gelir.
 
Hikâye, diğer bütün aşk hikayelerine benzer. Birbirine âşık iki genç, onları ayırmak isteyen kötüler, onlara yardım etmek isteyen iyiler ve bunların birbirleri ile olan mücadelesi… Birçok entrikaya, zorluklara ve uzun ayrılık yıllarına rağmen iki âşık birbirine sadık kalır ve asla vazgeçmez.
 
Vâmık ve Azrâ, Divan edebiyatında bütün kahramanlarının birbirine kavuştuğu bir mesnevi olarak hayli rağbet görmüş. İçinde binbir gece masallarını andıran, hatta cinli, perili öğelerle fantastik konuları barındıran pek çok hikâye yer alıyor. Ve her yeni mesnevi ile beraber hikâye biraz daha değişiyor, her şair onu yeniden yorumluyor.
 
Araştırmalarım sırasında Kürkçüzâde ailesine mensup Osman Remzi Efendi adlı Urfalı bir şairin de "Vamık u Azra" Mesnevisi olduğunu öğrendim.
 
1875 veya 1879 yılında doğup 1924'te vefat eden, 1916 yılında birkaç ay Urfa belediye başkanlığı da yapmış olduğu söylenen şairimizin esas ismi Osman olup şiirlerinde Remzi mahlasını kullanmıştır.
 
Eser, Adil Saraç Hocamız tarafından "Sergüzeşt-i Mâzî yahud Vâmık u 'Azrâ" adıyla yayınlanmıştır.
 
İtiraf edeyim benim bütün bunlardan ilk defa haberim oluyor. Kendimi yakın zamanlara kadar eğitim öğretim konularına ne kadar çok kaptırmışım? Şu kadim şehri son zamanlarda yeni yeni tanımaya başladım. Çok geç kaldığımın farkındayım. Onun için gençlere tavsiyem, erkenden başlasınlar bu işe. Urfa büyük bir hazine, kaz kaz bitmiyor; her kademede yeni zenginlikler çıkıyor karşınıza. Daha eldekileri bile yeterince değerlendirdiğimiz söylenemez. Kim bilir toprağın altında, eskilerin arşivlerinde daha keşfedilmeyi, gün yüzüne çıkarılmayı bekleyen ne hazineler vardır?
 
Biz sözümüzü Nezihe'nin gazelinin son iki beyti ile bağlayalım:
 
"Neye beyhûde tabîbe açayım derd-i dili,
Haste-i 'aşk olana çâre, etıbbâ ne bilir
 
Dökerek gözyaşı, ahvâlini 'arz etmez isen,
O perî çektiğin âlâmı "Nezîhâ" ne bilir!"
 
Bu yazıyı yazarken faydalandığım kaynaklar:
 
1. Türkiye Diyanet İslam Ansiklopedisi, "Vamık ve Azra" Maddesi, Müellif: A. Naci Tokmak, 42. Cilt, İstanbul, 2012, sf. 503-504
 
2. Türkiye Diyanet İslam Ansiklopedisi, "Türk Edebiyatı" Maddesi, Müellif: Gönül Ayan, 42. Cilt, İstanbul, 2012, sf. 504-505
 
3. "Sergüzeşt-i Mâzî yahud Vâmık u 'Azrâ" Yayına Hazırlayan Adil Saraç, Şanlıurfa Valiliği il Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları, Şanlıurfa, 2013
 
Etiketler: BİR, GAZELİN, PEŞİNDEN, “VAMIK, U, AZRA”,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
10 Şubat 2021
URFA KÜLTÜR VE SANATININ BÜYÜK EMEKTARI: CİHAT KÜRKÇÜOĞLU / İKİNCİ BÖLÜM
545 Okunma.
09 Şubat 2021
URFA KÜLTÜR VE SANATININ BÜYÜK EMEKTARI: CİHAT KÜRKÇÜOĞLU BİRİNCİ BÖLÜM
312 Okunma.
04 Şubat 2021
URFA HİNDİYYE TEKKESİ-2
402 Okunma.
03 Şubat 2021
URFA HİNDİYYE TEKKESİ-1
534 Okunma.
02 Şubat 2021
NE OLACAK BU ESKİ URFA’NIN HALİ?
373 Okunma.
27 Ocak 2021
BİR “YALAVUZ” ŞAİR: BEKİR URFALI -2
379 Okunma.
26 Ocak 2021
BİR “YALAVUZ” ŞAİR: BEKİR URFALI -1
501 Okunma.
22 Ocak 2021
İKİ GÜZEL İNSAN, İKİ ÖRNEK ESNAF
705 Okunma.
19 Ocak 2021
URFA’NIN UNUTTUĞU BÜYÜK HATTAT BEHÇET ARABÎ
692 Okunma.
14 Ocak 2021
URFA İÇİN BÜYÜK BİR DEĞER: MAHMUT KARAKAŞ
1227 Okunma.
30 Aralık 2020
SORUN BÜYÜK VE DERİNDE
298 Okunma.
28 Aralık 2020
AYRILMALAR VE KAVUŞMALAR
246 Okunma.
17 Aralık 2020
ŞANLIURFA YAZITLARI
647 Okunma.
28 Kasım 2020
MİSBAH HİCRİ
475 Okunma.
05 Kasım 2020
ŞAHİN DOĞAN VE İKİ KİTABI
1144 Okunma.
26 Eylül 2020
BİR GÜZEL İNSAN: İBRAHİM TORU
554 Okunma.
08 Eylül 2020
BİR HAS ŞAİR: SEYYİD AHMET KAYA
810 Okunma.
06 Şubat 2020
OKUMAK…
1473 Okunma.
17 Ocak 2020
ANSIZIN HAYAT
720 Okunma.
13 Aralık 2019
SELAHATTİN EYYUBİ GÜLER VE SOĞMATAR KİTABI
1075 Okunma.
10 Aralık 2019
HÜZÜN
592 Okunma.
22 Kasım 2019
BİR KİBİR, BİR KİBİR
623 Okunma.
16 Kasım 2019
KADINLARLA İLGİLİ KISA KISA
597 Okunma.
16 Eylül 2019
BİR ACAYİP GENÇLİK
1102 Okunma.
06 Ağustos 2019
KURTULUŞUN 100. YIL HAZIRLIKLARI
1460 Okunma.
02 Mayıs 2019
“HAKİKATİN İZİNDE” BİR “EZELÎ MAĞLUP” VE BİR “YALNIZ ENTELEKTÜEL”
1492 Okunma.
09 Mart 2019
BENİM 28 ŞUBAT’IM-6- SON
1505 Okunma.
08 Mart 2019
BENİM 28 ŞUBAT’IM-5
1142 Okunma.
07 Mart 2019
BENİM 28 ŞUBAT’IM-4
1097 Okunma.
06 Mart 2019
BENİM 28 ŞUBAT’IM-3
1177 Okunma.
05 Mart 2019
BENİM 28 ŞUBAT’IM-2
1252 Okunma.
04 Mart 2019
BENİM 28 ŞUBAT’IM-1
1519 Okunma.
26 Şubat 2019
YOLCULUK NEREYE?
939 Okunma.
14 Şubat 2019
İMTİHAN GERÇEĞİ
2203 Okunma.
10 Aralık 2018
MİSBAH HİCRİ VE İKİ KİTABI
2804 Okunma.
01 Kasım 2018
SÖZ OKYANUSUNDA YOLCULUK
1897 Okunma.
08 Ekim 2018
MEHMET KURTOĞLU VE “EZELDEN URFA”
2531 Okunma.
24 Temmuz 2018
GÖBEKLİTEPE ÜZERİNE DÜŞÜNCELER
6681 Okunma.
17 Temmuz 2018
ÇAPIT TOP
2886 Okunma.
23 Mayıs 2018
EDİRNE’DEN MOSTAR’A KÜLTÜR KERVANI
4062 Okunma.
19 Mart 2018
GAP GÜNDEMİYLE 20 YIL
2462 Okunma.
14 Mayıs 2015
KENAN EVREN ÖLDÜ, ADI YAŞIYOR
2345 Okunma.
05 Mayıs 2015
ÖLÜME ÖVGÜ
2408 Okunma.
28 Nisan 2015
YA BİZDENSİN YA DA…
1116 Okunma.
21 Nisan 2015
YENİ BİR FIRSAT
2366 Okunma.
08 Nisan 2015
DEVLETİN MALI NEDİR?
2550 Okunma.
01 Nisan 2015
GÜZEL ÖRNEKLER DE VAR
2248 Okunma.
26 Mart 2015
BİZ'İ ANLATMAYA DEVAM
2227 Okunma.
20 Mart 2015
YA, ALLAH BAŞARAMADINIZ DERSE…
1116 Okunma.
16 Mart 2015
1915'TEN GÜNÜMÜZE
2174 Okunma.
05 Mart 2015
ÇÖZÜM UMUDU
2167 Okunma.
02 Mart 2015
URFA'NIN BÜYÜK POTANSİYELİ
2441 Okunma.
26 Şubat 2015
MİLLETİN VEKİLİ OLMAK İSTEYENLERE…
1515 Okunma.
23 Şubat 2015
DEĞERLER EĞİTİMİ
2141 Okunma.
18 Şubat 2015
İKİ BABA VE BİZ
2218 Okunma.
10 Şubat 2015
YENİDEN YAZMAK
2842 Okunma.
Haber Yazılımı