Yazı Detayı
18 Ekim 2017 - Çarşamba 06:29 Bu yazı 194 kez okundu
 
ZÜBEYR BİN EL AVVAM (RA)
Enes POLAT
 
 

Zübeyr b. el-Avvam b. Huveylid b. Esed b. Abdi’l-Uzza b. Kusayy b. Kilâb b. Mürre b. Ka’b. b. Lüeyy el-Kurasî el-Esedî. Büyük olgu Abdullah’tan dolayi “Ebû Abdullah” diye çağrılırdı. Peygamber (s.a.s)’in dostu ve havarisi (yardımcısı), ayni zamanda halası Safiyye binti Abdulmuttalib’in oğludur.

 

Cennetle müjdelenen on kişiden biridir. Hz. Ömer’in vefatından sonra, halife seçimini gerçekleştirmeleri için tayin ettiği altı kişilik “Ashabü’s sûra” (danışma kurulu) üyelerindendir. Annesi kendisini “Ebu’t-Tâhir” diye çağırırdı. Fakat Zübeyr (r.a) kendisini oğlu Abdullah ile künyelendirmis ve bu künye ile tanınmıştır (el-Askalânî, el-Isâbe fi Temyizi’s Sahâbe, Beyrut, t.y., III, 5; Ibn Hisâm, Sîre, Misir 1955, I, 250; Buharî, Fedâilü Ashâbi’n-Nebî, 13; Ibn Abdi’l-Berr, el-Istiâb fî Ma’rifeti’l-Ashâb, Kahire, t.y., II, 510; Ibn Sait Tabakâtü’l-Kübra, Beyrut,1957, III, 100).

 

Zübeyr, Hz. Ebu Bekir’in İslâm’a girmesinden kısa bir müddet sonra Müslüman olmuştur. İlk Müslümanların dördüncüsü veya besincisidir. Ancak ne doğum tarihi, ne de kaç yasındayken Müslüman olduğu kesin olarak bilinmemektedir. Muhtelif kaynaklar, Müslüman olduğu sırada onun 8-16 yaşları arasında bulunduğu söylerse de bu tahminlerin doğruluğu şüphelidir. Zira babası Avvam b. Huveyfid’in Ficar savaşlarından birinde (kuvvetli bir ihtimalle dördüncü ve son savaşta) öldürüldüğü, onu öldürenin de Mürre b. Muatab es-Sakafı olduğu kabul edilmektedir. Bazı kaynaklarda Zübeyr (r.a)’in Hz. Afi, Talha ve Sa’d b. Ebi Vakkas ile ayni yılda doğduğu ifade edilmektedir

Son Ficar savaşı, Hire hükümdarı dördüncü Münzir’in oğlu Numan Ebû Kâbûs’un saltanatı (585-614) sırasında meydana gelmiştir. Ficar savaşı başladığı zaman, kimi rivayetlere göre Peygamber (s.a.s),14-15 yaşlarında, kimi rivayetlere göre ise daha küçük yaşlardaydı. Son Ficar savaşında ise O’nun 14-20 yaşlarında olduğu gelen rivayetler arasındadır

Son Ficar savaşı ile Peygamber (s.a.s)’in Mekkelileri Islâm’a davet etmeye başladığı 610 yılı arasında yirmi küsur yıl vardır. Buna göre İlk Müslümanlardan olan Zübeyr (r.a)’in bu tarihte, yirmi yaşından büyük olması gerekir.

 

Zübeyr’in babası ölünce, amcası Nevfel onun velâyetini üstlenmişti. Küçük yasta yetim kalan Zübeyr’i, annesi çok döverdi. Amcası da onu savunur, dövmesine engel olmaya çalışırdı. Ancak Zübeyr büyüyüp Müslüman olunca, ona karşı bu sevgisi öfkeye dönüştü. Öyle ki, Islâm’dan dönmesi için onu bir hasıra bağlayıp asar ve ateş yakarak dumanla ona işkence ederdi.

Zübeyr, 615 yılında Mekkeli Müslümanlarla birlikte Habeşistan’a hicret etmiştir. Medine’ye hicretten sonra muhacirlerle ensâr arasında kardeşlik tesis edildiği zaman Zübeyr ile Seleme b. Selâme b. Vaks kardeş ilan edilmişti.

Bedir günü Müslümanların sayılı birkaç atı vardı. Bunlardan biri de Zübeyr’in Ya’sub adlı ati idi. O gün bir çok müsrIki öldürmüstür ki, bunlardan biri “Kureys’in aslani, Muttalibogullari aslani” diye bilinen amcasi Nevfel idi (Ibn HIsam, a.g.e., I, 666, 708; Ibn HIsam, Cemheretü Ensâbi’l-Arab, Kahire, 1982, 120).

 

Zübeyr’in oglu Abdullah, babasi ile ilgili olarak su olayi anlatiyor: “Ahzâb günü, ben ve Ebû Seleme’nin oglu Ömer (çocuk oldugumuzdan) kadinlarin yaninda birakIlmistik. Bir de baktim ki babam Zübeyr, atinin üstünde Iki yahut üç kere Kurayza ogullarina gidip geldi. Evimize döndügümüzde babama: Babacigim! Ben seni Benî Kurayza yurduna gidip gelirken gördüm dedim. Babam: Sen beni öyle gördün mü evlâdim? dedi. Ben de Evet, dedim. Babam: Rasûlüllah (s.a.s); “Benî Kurayza ya kim gider de onlarin haberini bana getirir” dedi. Ben de gittim. Döndügümde, Rasûlüllah, anasi ile babasini bir arada zikrederek Ânam babam sana feda olsun” dedi (Buharî, Fedâilü Ashâbi’n-Nebi, 13).

 

Yermük Vakasi gününde Peygamber’in sahâbîleri, Zübeyr’e hitaben:

 

“Ey Zübeyr! Rumlara siddetli bir saldiri yapmazmisin ki, biz de seninle beraber siddetli bir saldiri yapalim” dediler. Bunun üzerine Zübeyr (r.a) Rumlar üzerine siddetli hamleler yapti. Bu hamleler sirasinda, Rumlar, Zübeyr’in omuz köküne Iki darbe vurdular. Bu Iki genis yara arasinda Bedir’de yedigi bir darbenin çukurlugu vardi ki, oglu Urve; “Ben çocukken bu darbenin yerine parmaklarimi sokar, oynardim” demistir (Buharî, Fedâilü Ashâbi’n-Nebi, 13).

 

Zübeyr, Misir fethinde de önemli bir rol oynamistir. Nitekim halife Hz. Ömer, 642’de Misir’in Babilin kalesini kusatan Amr Ibnü’l-Âs’a yardim için onu onbin kisilik bir kuvvetle göndermistir. Misir’in o zamanki hükümet merkezi olan Heliopolis de Zübeyr tarafindan alinmistir (Ibnü’l-Esîr, el-Kâmil, Istanbul 1985, II, 5 15, vd; 0A, XIII, 635).

 

Zübeyr’in, Hz. Osman’a bas kaldiran Misirlilarin, Medine’de gerçeklestirdikleri hareketlerde, Osman’in sehid edilisine kadar, ise aktif olarak karismadigi, bazi rivayetlere göre; hem kendisinin hem de Hz. Ali’nin, Hz. Osman’i korumak üzere ogullarini gönderdikleri ifade edIlmistir.

 

Hz. Osman’in sehid edIlmesinden sonra, ashabin büyük bir çogunlugu Hz. Ali’ye bey’at etmislerdir. Zübeyr ile Talha da bey’at edenler arasindadir. Bazi rivayetlere göre bu Ikisinin Hz. Ali’ye Istemeyerek bey’at ettikleri görülüyor.

 

Anlatildigina göre, Zübeyr ve Talha, bey’at isi bittikten sonra Hz. Ali’ye gelerek; “Sana hangi hususta bey’at ettigimizi biliyor musun?” derler. Hz. Ali: “Evet; dinlemek ve itaat etmek üzere. Ebû Bekir, Ömer ve Osman’a hangi hususta bey’at ettiyseniz onun üzerine” der. Onlar ise: “Hayir, biz sana Iste ortak olmak üzere bey’at ettik” derler. Hz. Ali onlarin bu Isteklerini reddeder. Bu defa Kureys’ten rastladiklari bir cemaata Hz. Ali hakkinda ileri geri konusurlar. Bu dedikodulari duyan Hz. Ali, Abdullah b. Mes’ud’u çagirtarak onun görüsünü sorar. Abdullah; “Görüyorum ki, valilik istiyorlar. Sen de Zübeyr’e Basra valiligini, Talha’ya da Kûfe valiligini ver” diyerek Hz. Ali’ye tavsiyede bulunur. Hz. Ali bunu siddetle reddeder. Bilahare, Zübeyr’le Talha, Hz. Ali’ye gelerek umre yapmak üzere Mekke’ye gitmek için izin Isterler. Hz. Ali asil maksadlarini bildigi halde onlara izin verir (Ibn Kuteybe, el-Imameti ve’s-Siyâse, 51; Ibnü’l-Esîr, a.g.e., III, 195 vd).

 

Bundan sonra, Zübeyr, Talha ve Hz. Âise’nin, Siffin Savasinda Hz. Ali’ye karsi cephe aldiklari görülmektedir. Hz. Ali, onlari karsisinda görmek Istemediginden ikna etme yollarini ariyordu. Bir ara Zübeyr’le karsilasinca ona; “Ey Abdullah’in babasi! Seni buraya getiren nedir?” diye sordu Zübeyr: “Osman’in kanini Istemeye geldim” dedi. Hz. Ali; “Osman’in kanini mi istiyorsun? Allah, Osman’i öldüreni kahretsin. Ey Zübeyr! Rasûlüllah’in sana; “Sen Haksiz oldugun halde Ali ile savasacaksin ” dedigini hatirliyor musun?” deyince, Zübeyr; “Allah sahidimdir ki bu dogrudur” der. Hz. Ali; “Öyleyse benimle ne diye savasiyorsun?” diye sorunca Zübeyr “Vallahi bunu unutmustum, sayet hatirlasaydim sana karsi çikmazdim, seninle savasmazdim” dedi (Ibn Kuteybe, a.g.e., 68).

 

Bu konusmadan sonra Zübeyr savastan çekilerek geri döndü. Medine yolunda Temîm kabilesine ait bir su basina vardiginda orada bulunan Amr b. Cürümüz, onu takibe basladi. Vâdi’s-Sibâ’ denilen mevkide bir firsatini bularak Zübeyr’i sehid etti (H. 36) (Ibn Kuteybe, a.g.e., 69; Ibn Abdi’l-Berr a.g.e., II, 515; Ibn Sa’d a.g.e., III, 112; el-Askalâni, a.g.e., III, 6).

 

Sehid edildigi zaman yasi, kimi kaynaklarda 66 veya 67 kimi kaynaklarda 64 kimi kaynaklarda ise 70 olarak kayitlidir (Ibn HIsam, I, 251; Ibn Abdi’l-Berr, a.g.e., II, 516; Ibn Sa’d a.g.e., III, 113; Butrus el-Bustânî, a.g.e., IX, 177).

 

Zübeyr, sehid edildigi zaman miras olarak geriye epey mal birakmistir. Bu cümleden olarak Medine’de genis bir arazi ve onbir ev, Basra’da Iki ev, Kûfe’de bir ev ve Misir’da bir ev birakmisti. Toplam mirasi yaklasik 52.000.000 (elli Iki milyon) idi. Bazi rivayetlere göre; Misir, 0skenderiye, Kûfe’de arazileri, Baksra’da da evleri vardi. Ayrica Medine’deki arazilerinden de gelir sagliyordu ( Ibn Sa’d, a.g.e., III, 108 vd).

 

Zübeyr (r.a) kimi rivayetlere göre uzun boyludur. Kimi rivayetlere göre ise orta boylu, esmer benizli, seyrek sakallidir (el-Askalânî, a.g.e., III, 5; Ibn Sa’d, a.g.e., III, 107).

 

Ashâbdan en çok fetva verenler yedi kisidir. Bunlar; Ömer, Ali, Ibn Mes’ud, Ibn Ömer, Ibn Abbas, Zeyd b. Sabit ve Âise’dir. Bunlardan sonra Ikinci derecede yer alan yirmi sahabeden biri de Zübeyr (r.a)’dir (el-Askalânî, a.g.e., I, 9).

 

Zübeyr’in çocuklari: Onun onbiri erkek toplam yirmi çocugu vardi. Abdullah, Urve, Münzir, Âsim, Muhacir, Hadicetü’l-Kübra, Ümmü’l-Hasan ve Âise, hanimi Esmâ bint Ebî Bekr’den; Halid, Amr, Habîbe, Sevde ve Hind adli çocuklari Ümmü Halid adindaki hanimindan dünyaya gelmislerdir. Ümmeti Halid’in asil adi, Emetü binti Hafid b. Saîd b. el-Âs’dir.

 

Diger çocuklari; Mus’ab, Hamza ve Remle, er-Rebâb binti Üneyf isimli hanimindan; Übeyde ve Cafer, Zeyneb binti Mersed isimli hanimindan; Zeyneb adındaki kızı, Ümmü Külsüm binti Ukbe adli hanimindan; Hadicetü’s-Sugra adindaki kizi da el-Halâl binti Kays adindaki hanimindan dünyaya gelmişlerdir. O, çocuklarina sehid sahabîlerin isimlerini vermekteydi.

 

Zübeyr sehid edildigi zaman dört hanimi vardi. Bunlardan biri de Âtike binti Zeyd b. Amr b. Nüfeyl’dir. Bu hanim, Ilk önce Abdullah b. Ebi Bekr’le evlenmis, onun sehid edIlmesinden sonra Ömer b. el-Hattâb’la onun da sehid edIlmesi üzerine Zübeyr (r.a) ile evlenmisti. Bunun için Medine halki: “Kim sehâdet istiyorsa Âtike binti Zeyd’le evlensin” diyorlardi (Ibn Sa’d a.g.e., III, 112).

 

Zübeyr (r.a), cesur ve gözüpek bir müslümandi. Mekke’de, Allah için Ilk defa kiliç çeken odur. Medine’ye hicret ettikten sonra da yapilan tüm savaslara katIlmis, bütün sIkintili zamanlarda daima Peygamber (s.a.s)’in yaninda bulunmustur. Savasta gösterdigi üstün basaridan ve çok iyi ok attigindan Allah Rasûlü onun, Hadi at! Anam babam sana feda olsun ” diyerek memnuniyetini ifade etmistir. Yine onun hakkinda; “iler peygamberin bir havarisi vardir, benim ki de Zübeyr’dir” buyurmuslardir

(Ibn Abdi’l-Berr, a.g.e., II, 511, 512, 513; Buharî, Fedâilü Ashâdi’n-Nebî, 13).

 

Kaynak:      [1]Müslim, Fezâilü’s-Sahâbe: 48. [2]Tabâkât, 3: 101. [3]Hilyetü’l-Evliyâ, 1: 89. [4]Üsdü’l-Gàbe, 2: 197. [5]Tirmizî, Menâkıb: 25. [6]Tabakât, 3: 103. [7]Müslim, Fezâilü’s-Sahâbe: 49. [8]Sîre, 3: 348. [9]Tabakât, 3: 104. [10]Asr-ı Saadet (Ashâb-ı Kirâm), 1: 344. [11]Üsdü’l-Gàbe, 2: 199. [12]Tirmizî, Menâkıb: 22.  Sahabeler Ansiklopedisi

 
Etiketler: ZÜBEYR, BİN, EL, AVVAM, (RA),
Yorumlar
Diğer Yazılar
BEYR BİN AVVAM (R.A.)
ZEYD BİN DESİNNE (R.A.)
ZEYD BİN ERKAM (R.A.)
ZEYD BİN HÂRİSE (R.A.)
ZEYD BİN HATTAB (R.A.)
ZİNNÎRE (R.ANHA)
VAHŞÎ BİN HARB (R.A.)
VÂSİLE BİN ESKÂ (R.A.)
VEHB BİN KABUS (R.A.)
VELİD BİN VELİD (R.A.)
UBÂDE BİN SÂMİT (R.A.)
UBEYDE BİN HÂRİS (R.A.)
UBEY BİN KA’B (R.A.)
UKBE BİN ÂMİR (R.A.)
ULBE BİN ZEYD (R.A.)
UMEYR BİN HUMAM (R.A.)
UMEYR BİN EBÎ VAKKAS (R.A.)
URVE BİN MES’UD (R.A.)
UTBE BİN GAZVAN (R.A.)
ÜSÂME BİN ZEYD (R.A.)
ÜMMÜ GÜLSÜM (R.ANHA)
ÜMMÜ HARAM (R.ANHA)
ÜMMÜ RÛMÂN (R.ANHA)
ÜMMÜ ŞERİK (R.ANHA)
ÜMMÜ ÜMÂRE (R.ANHA)
ÜMMÜ VARAKA (R. ANHA)
TEMÎMÜ'D-DÂRÎ (R.A.)
TULEYB BİN UMEYR (R.A.)
TEMÂDUR BİNT-İ AMR [HANSÂ] (R. ANHA)
ŞEDDAD BİN EVS (R.A.)
ŞEYBE BİN OSMAN (R.A.)
ŞUCÂ BİN VEHB (R.A.)
SA’D BİN UBÂDE (R.A.)
SÂBİT BİN DAHDAHA (R.A.)
SÂLİM (R.A.)
SEFÎNE (R.A.)
SEHL BİN SA’D (R.A.)
SELEME BİN HİŞÂM (R.A.)
SAHABELERİN İZİNDEN SEVBÂN (R.A.)
SÜMEYRÂ BİNT-İ KAYS (R.ANHA)
SÜMEYYE (R.ANHA)
RABİ BİN ÂMİR (R.A.)
NÛMAN BİN MUKARRİN (R.A.)
MÂLİK BİN SİNAN (R.A.)
SAHABELERİN İZİNDEN - MEYSERE BİN MESRÛK (R.A.)
SAHABELERİN İZİNDEN - MUAMMER BİN ABDULLAH (R.A.)
SAHABELERİN İZİNDEN- MUGÎRE BİN ŞÛ’BE (R.A.)
SAHABELERİN İZİNDEN - MUS'AB BİN UMEYR (R.A.)
SAHABELERİN İZİNDEN- KÂ’B BİN UCRE (R.A.)
SAHABELERİN İZİNDEN - KÂ’B BİN ZÜHEYR (R.A.)
SAHABELERİN İZİNDEN KATÂDE BİN NÛMAN (R.A.)
SAHABELERİN İZİNDEN- İkrime bin Ebî Cehil (r.a.)
SAHABELERİN İZİNDEN İMRÂN BİN HUSAYN (R.A.)
SAHABELERİN İZİNDEN - İRBAD BİN SÂRİYE (R.A.)
SAHABELERİN İZİNDEN- HZ. HATİCE (RA)
SAHABELERİN İZİNDEN -HZ. SAFİYYE (RA)
SAHABELERİN İZİNDEN (HABBÂB BİN ERET)
SAHABELERİN İZİNDEN (HABİB BİN ZEYD R.A.)
SAHABELERİN İZİNDEN ( HACCAC BİN İLÂT)
SAHABELERİN İZİNDEN - HÂLİD BİN SÂİD (R.A.)
SAHABELERİN İZİNDEN (HARAM BİN MİLHAN )
SAHABELERİN İZİNDEN (HÂRİS BİN HİŞÂM)
SAHABELERİN İZİNDEN (HÂRİSE BİN NÛMAN)
SAHABELERİN İZİNDEN (HASSAN BİN SÂBİT)
SAHABELERİN İZİNDEN (68)
SAHABELERİN İZİNDEN (67)
SAHABELERİN İZİNDEN (66)
SAHABELERİN İZİNDEN (65)
SAHABELERİN İZİNDEN (65)
SAHABELERİN İZİNDEN (64)
SAHABELERİN İZİNDEN (63)
SAHABELERİN İZİNDEN (62)
SAHABELERİN İZİNDEN (61)
SAHABELERİN İZİNDEN (60)
SAHABELERİN İZİNDEN (59)
SAHABELERİN İZİNDEN (58)
SAHABELERİN İZİNDEN (57)
SAHABELERİN İZİNDEN (56)
SAHABELERİN İZİNDEN (55)
SAHABELERİN İZİNDEN (54)
SAHABELERİN İZİNDEN (53)
SAHABELERİN İZİNDEN (52)
SAHABELERİN İZİNDEN (51)
SAHABELERİN İZİNDEN (50)
SAHABELERİN İZİNDEN (49)
SAHABELERİN İZİNDEN (48)
SAHABELERİN İZİNDEN (47)
SAHABELERİN İZİNDEN (46)
SAHABELERİN İZİNDEN (45)
SAHABELERİN İZİNDEN (44)
SAHABELERİN İZİNDEN (43)
SAHABELERİN İZİNDEN (42)
SAHABELERİN İZİNDEN (41)
SAHABELERİN İZİNDEN (40)
SAHABELERİN İZİNDEN (39)
SAHABELERİN İZİNDEN (38)
SAHABELERİN İZİNDEN (37)
SAHABELERİN İZİNDEN (36)
SAHABELERİN İZİNDEN (35)
SAHABELERİN İZİNDEN (34)
SAHABELERİN İZİNDEN (33)
SAHABELERİN İZİNDEN (32)
SAHABELERİN İZİNDEN (31)
SAHABELERİN İZİNDEN (30)
SAHABELERİN İZİNDEN (29)
SAHABELERİN İZİNDEN (29)
SAHABELERİN İZİNDEN (28)
SAHABELERİN İZİNDEN (27)
SAHABELERİN İZİNDEN (26)
SAHABELERİN İZİNDEN (25)
SAHABELERİN İZİNDEN (24)
SAHABELERİN İZİNDEN (23)
SAHABELERİN İZİNDEN (22)
SAHABELERİN İZİNDEN (21)
SAHABELERİN İZİNDEN (20)
SAHABELERİN İZİNDEN (19)
SAHABELERİN İZİNDEN (19)
SAHABELERİN İZİNDEN (18)
SAHABELERİN İZİNDEN (17)
SAHABELERİN İZİNDEN (16)
SAHABELERİN İZİNDEN (15)
SAHABELERİN İZİNDEN (14)
SAHABELERİN İZİNDEN (13)
SAHABELERİN İZİNDEN (12)
SAHABELERİN İZİNDEN (11)
SAHABELERİN İZİNDEN (10)
SAHABELERİN İZİNDEN (9)
SAHABELERİN İZİNDEN (8)
SAHABELERİN İZİNDEN (7)
SAHABELERİN İZİNDEN (6)
SAHABELERİN İZİNDEN (5)
SAHABELERİN İZİNDEN (4)
SAHABELERİN İZİNDEN (3)
SAHABELERİN İZİNDEN (2)
SAHABELERİN İZİNDEN (1)
Bizim Gazete
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
Alıntı Yazarlar
Şanlıurfa
Yağışlı
Güncelleme: 20.11.2017
Bugün
10° - 17°
Salı
11° - 15°
Çarşamba
- 14°
Şanlıurfa

Güncelleme: 20.11.2017
İmsak
05:36
Sabah
07:02
Öğle
12:18
İkindi
14:57
Akşam
17:21
Yatsı
18:40
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Galatasaray
26
27
2
2
8
12
2
Medipol Başakşehir
26
23
2
2
8
12
3
Beşiktaş
22
19
2
4
6
12
4
Kayserispor
22
19
2
4
6
12
5
Fenerbahçe
20
25
2
5
5
12
6
Sivasspor
19
18
5
1
6
12
7
Bursaspor
18
22
4
3
5
12
8
Göztepe
18
22
4
3
5
12
9
Akhisarspor
18
18
4
3
5
12
10
Alanyaspor
17
25
5
2
5
12
11
Trabzonspor
16
23
4
4
4
12
12
Yeni Malatyaspor
14
16
6
2
4
12
13
Antalyaspor
13
14
5
4
3
12
14
Kasımpaşa
12
18
5
3
3
11
15
Atiker Konyaspor
11
12
7
2
3
12
16
Osmanlıspor FK
8
17
8
2
2
12
17
Gençlerbirliği
8
14
8
2
2
12
18
Kardemir Karabükspor
8
12
7
2
2
11
Arşiv Arama
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı