Yazı Detayı
18 Ağustos 2017 - Cuma 06:54 Bu yazı 422 kez okundu
 
KÜRT EDEBİYATI ÜZERİNE KISA BİR BAKIŞ
S. Ahmet KAYA
seyyidak@hotmail.com
 
 
Sanıldığının aksine, Kürt Edebiyatının temelleri kadim tarihe kadar uzanmaktadır.  
 
Ancak, Kürtçe konuşulan coğrafyada organize edici ve denetleyici mekanizmalar, Kürtçe dışında diller konuşan topluluklar tarafından ihdas edilmiştir. Bu durum da Kürt Edebiyatı'nın yazılı aşamaya geçişi konusunda tartışmaları müphem kılmıştır. 
 
Kürtler Türkiye, Irak, İran, Suriye, Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan (hatta küçük bir koloni olarak) Kırgızıstan ve Avrupa'da çok geniş bir coğrafyaya dağılmışlardır. Kürtlerin dilleri ve yazılı edebiyatları üstüne yapılan çalışmalar, bize Kürt Edebiyatı'nın ne kadar dağınık bir profil izlediğini göstermektedir. Bazı ülkelerde (Sovyetler Birliği ve Irak gibi )  yaratılan özgür ortam sayesinde Kürt Edebiyatı'nda iyi gelişmeler görülmüştür. Ancak, aynı şey diğer ülkeler için söylenemez.  
 
Görüldüğü gibi Kürt Edebiyatı oldukça dağınık bir yapıdadır. Bu kadim edebiyatın sistematike edilmemesi, yazılı aşamaya geçerken, bazı sorunları da beraberinde getirmiştir. Bu durum, özellikle arşivleme sırasında kendini göstermiştir. Özgür ve kuşatıcı bir yazı dilinin olmaması (özellikle farklı alfabeler kullanılması), Kürt Edebiyatı'nın varlığını da belirsiz hale getirmiştir. Bu yüzden hem Kürt Edebiyatı'nı hem de onun yazı dili, tıpkı Kürt Coğrafyası gibi parçalanmıştır. Bu durum aydınların ve sanatçıların da arasını açmış, birbirinden uzaklaştırmıştır. 
 
Kürtlerin bir devletlerinin olmaması, denebilir ki yazılı ürünlerin gözden uzak tutulmasına sebep olmuş veya bu durumu tartışmalı hale getirmiştir. Yukarda adı geçen ülkelerin sınırları içinde yer alan Kürt sanatçıları, öteden beri yine bu devletlerin hükümranlığı altında eser vermişler. Ve bu eserler de o devletlerin kültürlerine yazılmıştır. 
 
Kürt sanatçılarının meydana getirdiği gerek yazılı ve gerekse de sözlü edebiyatlar, yine bu devletlerin edebiyatını hep zenginleştirmiştir. Bütün bu olumsuzluklara rağmen, yine de yazılı ve sözlü bir Kürt Edebiyatı'ndan bahsedebiliriz. Kendi geleneklerinin izinden giden Kürt sanatçıları, zaman içinde anadilleri ile dünya ölçeğinde denebilecek eserler meydana getirmişlerdir. Esas Kürt Edebiyatı'nın temelini de bu eserler oluşturmaktadır. Ve bu da oldukça eskilere kadar gitmektedir.
 
Öncelikle şunun çok iyi bilinmesi lazım: Devlet nizamı veya geleneği (ne derseniz deyin), her tür disiplini kendi içinde en güzel şekilde oluşturur. Bu şekilde bakıldığında devlet yapısı, en basit şeye dahi bir düzen ve intizam getirme gereğini duyar ve getirir de. Hukuk, siyaset, sanat, bilim, felsefe vs. gibi disiplinlerin bir devlet otoritesi içerisinde disipline edilmesi, elbette milletlerin müktesebatını zenginleştirir. 
 
Onları, dünya milletleri içinde sözü geçen millet haline getirir. Bunu, sadece siyasal ve ekonomik anlamda algılamamak gerekir; sanat ve kültürel anlamda da sözü geçiyor olmak, milletlerin dünya üzerinde saygınlığını daha da artırır. 
 
Kürtler, ne yazı ki bu tür bir gelenekten yoksun. Bu durum da ister-istemez sanat, edebiyat, bilim gibi kurumların eksik çalışmasına vesile olmuştur. Bununla birlikte Kürt sanatçıları, kendi dillerinin yerine hakim olan zihniyetin diliyle yazmışlar, onların zihinsel kodlarıyla eserler vermelerini kaçınılmaz hale getirmişler. Kürt Dili ile  birçok kıymetli eser meydana getirilmiş ve bir çok sanatçı yetişmiştir. Ahmed-i Hani, Mela Ahmed Cizirî, Feqi Teyran, Mahmudi Bateyi, 'Eli Herirî, Şeyh İdrisi Bitlisi, Siyahpoş…. gibi bilgin ve edipler, günümüze kadar ulaşan ciddi eserler neydana getirmişlerdir. Onları minnetle anıyoruz.
 
Son iki yüzyıldır gerek Avrupa'da ve gerekse Rusya, Suriye, Mısır, Lübnan gibi ülkelerde eserleri yayınlanan bu yazar ve şairlerin, Türkiye'de bilinmemesi veya en azından eserlerinin Türk okuyucusuyla buluşturulmaması oldukça üzüntü vericidir. 
 
Üstelik Kürtlerin büyük çoğunluğunun Türkiye sınırları içinde yaşaması bir yana, Türklerle et ve tırnak misali kader birliği etmeleri de düşünüldüğünde, adı anılan sanatçıların eserlerinin Türk okuyucusuyla tanıştırılmaması oldukça manidardır, üzüntü vericidir. 
 
Etiketler: KÜRT, EDEBİYATI, ÜZERİNE, KISA, BİR, BAKIŞ,
Yorumlar
Bizim Gazete
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
Alıntı Yazarlar
Şanlıurfa
Az Bulutlu
Güncelleme: 18.11.2017
Bugün
11° - 23°
Pazar
14° - 21°
Pazartesi
12° - 19°
Şanlıurfa

Güncelleme: 18.11.2017
İmsak
05:35
Sabah
07:00
Öğle
12:17
İkindi
14:58
Akşam
17:22
Yatsı
18:41
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Galatasaray
26
26
1
2
8
11
2
Medipol Başakşehir
23
18
2
2
7
11
3
Beşiktaş
22
19
2
4
6
12
4
Kayserispor
19
17
2
4
5
11
5
Sivasspor
19
17
4
1
6
11
6
Akhisarspor
18
18
4
3
5
12
7
Bursaspor
17
22
4
2
5
11
8
Göztepe
17
22
4
2
5
11
9
Fenerbahçe
17
21
2
5
4
11
10
Alanyaspor
14
24
5
2
4
11
11
Yeni Malatyaspor
14
16
5
2
4
11
12
Trabzonspor
13
19
4
4
3
11
13
Kasımpaşa
12
18
5
3
3
11
14
Antalyaspor
12
13
5
3
3
11
15
Atiker Konyaspor
10
11
7
1
3
11
16
Osmanlıspor FK
8
14
7
2
2
11
17
Gençlerbirliği
8
13
7
2
2
11
18
Kardemir Karabükspor
8
12
7
2
2
11
Arşiv Arama
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı