Yazı Detayı
18 Ağustos 2017 - Cuma 06:54 Bu yazı 876 kez okundu
 
KÜRT EDEBİYATI ÜZERİNE KISA BİR BAKIŞ
S. Ahmet KAYA
seyyidak@hotmail.com
 
 
Sanıldığının aksine, Kürt Edebiyatının temelleri kadim tarihe kadar uzanmaktadır.  
 
Ancak, Kürtçe konuşulan coğrafyada organize edici ve denetleyici mekanizmalar, Kürtçe dışında diller konuşan topluluklar tarafından ihdas edilmiştir. Bu durum da Kürt Edebiyatı'nın yazılı aşamaya geçişi konusunda tartışmaları müphem kılmıştır. 
 
Kürtler Türkiye, Irak, İran, Suriye, Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan (hatta küçük bir koloni olarak) Kırgızıstan ve Avrupa'da çok geniş bir coğrafyaya dağılmışlardır. Kürtlerin dilleri ve yazılı edebiyatları üstüne yapılan çalışmalar, bize Kürt Edebiyatı'nın ne kadar dağınık bir profil izlediğini göstermektedir. Bazı ülkelerde (Sovyetler Birliği ve Irak gibi )  yaratılan özgür ortam sayesinde Kürt Edebiyatı'nda iyi gelişmeler görülmüştür. Ancak, aynı şey diğer ülkeler için söylenemez.  
 
Görüldüğü gibi Kürt Edebiyatı oldukça dağınık bir yapıdadır. Bu kadim edebiyatın sistematike edilmemesi, yazılı aşamaya geçerken, bazı sorunları da beraberinde getirmiştir. Bu durum, özellikle arşivleme sırasında kendini göstermiştir. Özgür ve kuşatıcı bir yazı dilinin olmaması (özellikle farklı alfabeler kullanılması), Kürt Edebiyatı'nın varlığını da belirsiz hale getirmiştir. Bu yüzden hem Kürt Edebiyatı'nı hem de onun yazı dili, tıpkı Kürt Coğrafyası gibi parçalanmıştır. Bu durum aydınların ve sanatçıların da arasını açmış, birbirinden uzaklaştırmıştır. 
 
Kürtlerin bir devletlerinin olmaması, denebilir ki yazılı ürünlerin gözden uzak tutulmasına sebep olmuş veya bu durumu tartışmalı hale getirmiştir. Yukarda adı geçen ülkelerin sınırları içinde yer alan Kürt sanatçıları, öteden beri yine bu devletlerin hükümranlığı altında eser vermişler. Ve bu eserler de o devletlerin kültürlerine yazılmıştır. 
 
Kürt sanatçılarının meydana getirdiği gerek yazılı ve gerekse de sözlü edebiyatlar, yine bu devletlerin edebiyatını hep zenginleştirmiştir. Bütün bu olumsuzluklara rağmen, yine de yazılı ve sözlü bir Kürt Edebiyatı'ndan bahsedebiliriz. Kendi geleneklerinin izinden giden Kürt sanatçıları, zaman içinde anadilleri ile dünya ölçeğinde denebilecek eserler meydana getirmişlerdir. Esas Kürt Edebiyatı'nın temelini de bu eserler oluşturmaktadır. Ve bu da oldukça eskilere kadar gitmektedir.
 
Öncelikle şunun çok iyi bilinmesi lazım: Devlet nizamı veya geleneği (ne derseniz deyin), her tür disiplini kendi içinde en güzel şekilde oluşturur. Bu şekilde bakıldığında devlet yapısı, en basit şeye dahi bir düzen ve intizam getirme gereğini duyar ve getirir de. Hukuk, siyaset, sanat, bilim, felsefe vs. gibi disiplinlerin bir devlet otoritesi içerisinde disipline edilmesi, elbette milletlerin müktesebatını zenginleştirir. 
 
Onları, dünya milletleri içinde sözü geçen millet haline getirir. Bunu, sadece siyasal ve ekonomik anlamda algılamamak gerekir; sanat ve kültürel anlamda da sözü geçiyor olmak, milletlerin dünya üzerinde saygınlığını daha da artırır. 
 
Kürtler, ne yazı ki bu tür bir gelenekten yoksun. Bu durum da ister-istemez sanat, edebiyat, bilim gibi kurumların eksik çalışmasına vesile olmuştur. Bununla birlikte Kürt sanatçıları, kendi dillerinin yerine hakim olan zihniyetin diliyle yazmışlar, onların zihinsel kodlarıyla eserler vermelerini kaçınılmaz hale getirmişler. Kürt Dili ile  birçok kıymetli eser meydana getirilmiş ve bir çok sanatçı yetişmiştir. Ahmed-i Hani, Mela Ahmed Cizirî, Feqi Teyran, Mahmudi Bateyi, 'Eli Herirî, Şeyh İdrisi Bitlisi, Siyahpoş…. gibi bilgin ve edipler, günümüze kadar ulaşan ciddi eserler neydana getirmişlerdir. Onları minnetle anıyoruz.
 
Son iki yüzyıldır gerek Avrupa'da ve gerekse Rusya, Suriye, Mısır, Lübnan gibi ülkelerde eserleri yayınlanan bu yazar ve şairlerin, Türkiye'de bilinmemesi veya en azından eserlerinin Türk okuyucusuyla buluşturulmaması oldukça üzüntü vericidir. 
 
Üstelik Kürtlerin büyük çoğunluğunun Türkiye sınırları içinde yaşaması bir yana, Türklerle et ve tırnak misali kader birliği etmeleri de düşünüldüğünde, adı anılan sanatçıların eserlerinin Türk okuyucusuyla tanıştırılmaması oldukça manidardır, üzüntü vericidir. 
 
Etiketler: KÜRT, EDEBİYATI, ÜZERİNE, KISA, BİR, BAKIŞ,
Yorumlar
Diğer Yazılar
NABİ…
GÖKYÜZÜ MELEKLERİ / AYLİN BEBEK’İN HİKAYESİ
AHLAK VE HUKUK
MUHALEFET…
BUGÜN BAYRAM…
MEHMET TALAT AKAY’IN ARDINDAN…
FOLKLOR ŞİİRE DÜŞMAN DEĞİL
ORUÇ VE KUDÜS
SAVAŞ VE UÇURTMA
KUDÜS… EY KUDÜS!
HARRAN ŞİİR AKŞAMI
NASIL BİR ŞEHİR, NASIL BİR MİMARİ?
KADİM ŞEHİR
İNSAN ve ÇEVRE
Sarı Kitap Dolayısıyla TAYYİP ATMACA’NIN ŞİİRİ
GAP GÜNDEMİ İLE 20 YIL…
CAMİLER… İMAMLAR… YA DA MESCİD-İ NEBİ
YAZMAK…
GÜZEL ADAMLARIN ŞEHRİ
ŞİİR NİÇİN YAZILIR VEYA NİÇİN OKUNUR ŞİİR
ŞEHİR BİZDEN NE İSTER YAHUT BİZİM ŞEHİRDEN BEKLENTİLERİMİZ
ŞEHİR ÜZERİNE DÜŞÜNMEK YA DA KENT KONSEYLERİ
BİR ŞEHİR ELEŞTİRİSİ YAPMAK
ŞEHİRLER ÖLÜR DE
ARAYAN BULUR ŞAHİN DOĞAN GİBİ
ŞEHRİN REFLEKSİNİ ÖĞRENMEK
Siraç SUMAN
KAÇMAK…
GEBECE
ABD’YE OLAN NEFRETİM
ZOR HAYATLAR
AKADEMİK KİTAP OKUMAK Ya da TÜRKİYEDE’Kİ SURİYELİLER
BUGÜN TAŞ ATMA GÜNÜ
SABİR RÜSTEMXANLI İLE
TEMMUZ ATEŞİ
TEK MİLLET TEK DEVLET
ŞEHİR ve İNSAN EĞİTİMİ
ÇANAKKALE RUHU DOLAYISIYLA
ŞEHİR VE KİMLİK
Yeni Bir Harran Dergisi
Aşk ve Mekân ŞEHİR
SAMİMİYET…
ŞEHİR BİZDEN NE İSTER! YA URFA?
ERDEM, İNSAN, ŞEHİR…
GÜZEL ADAMLARIN ŞEHRİ
Temmuz Ateşi
SAMİMİYET…
HİÇLİK… YA DA 15 TEMMUZ SÜRECİ
GÜNEŞİN ALTINDA ÇOK ŞEY OLUYOR
MELA AHMED CİZÎRΒNİN DİLİ
"İçin cennet, dışın cehennem olsa, sana asla dönmem"
BİR SEMPOZYUM'UN ARDINDAN
HARRAN DERGİSİ'NİN KAPANMASI
Türkiyelilik ve Osmanlılık
PERSONNA NON GRATTA
"TANRILAR VE KULLAR"
İNSAN-MEKÂN-ŞEHİR
SİYASETİN AMACI VE SİYASETÇİYE
KİM RÜYAMI GÖRECEK?
YENİ YILA BİR GİRERKEN...
Bizim Gazete
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
Alıntı Yazarlar
Şanlıurfa
Sıcak
Güncelleme: 22.07.2018
Bugün
27° - 40°
Pazartesi
26° - 39°
Salı
26° - 40°
Şanlıurfa

Güncelleme: 22.07.2018
İmsak
03:34
Sabah
05:15
Öğle
12:38
İkindi
16:26
Akşam
19:50
Yatsı
21:22
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
Arşiv Arama
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı