Yazı Detayı
26 Temmuz 2019 - Cuma 07:32 Bu yazı 523 kez okundu
 
KENDİNİ TANIMAYAN ŞEHİR… URFA -I-
S. Ahmet KAYA
seyyidak@hotmail.com
 
 

Ahmet Hamdi Tanpınar, "Beş Şehir"de anlattığı şehirlerden biri olan Konya hakkında yazdıklarını Urfa için de yazar mıydı acaba? Bursa veya İstanbul hakkında yazdıklarını…  Veya şöyle diyelim: Hiçbir mukayeseye girmeden, bu şehirlerden azade bir ifadeyle Urfa'yı sadece kendi hususiyetleriyle anlatır mıydı? 

Belki evet, belki hayır… Orasını bilemeyiz tabi. Ama Tanpınar, Urfa'ya gelmediği için veya şöyle diyelim; Urfa'yla hiçbir irtibat kurmadığı, belki de kurmayı gerektirecek bir neden olmadığı için adı anılan bu beş şehir hakkında yazdıklarını, Urfa için de yazar mıydı sorusunun cevabını hiçbir zaman öğrenemeyeceğiz. Ki bu, o kadar önemli de değil. Zira başkasının bakış açısı Urfa için ortaya konduğunda, Urfa şu veya bu şekilde bir tepki gösterecek değil… Geleneksel refleksleri kadim olan bu şehir, öyle her övgü veya yergi ile üstündeki elbiseleri hemen bir kenara atıp, yenilerini giymeyecek kadar güçlü damarlara sahip olduğunu da söyleyelim. Kim bilir!…,

Urfa, bütün bu şehirlerin nev-i şahsına münhasır hususiyetlerini kendi şahsında gösterebilir veya göstermeyebilir belki. Geçmiş ve gelecek arasında, hatta topyekûn bütün zamanların üstünde ve bizatihi içinde bir şehrin göstermesi gereken refleksleri gösterme babında öncü ve örnek bir şehir olarak değerlendirebilir miydi? Bilmiyorum… Belki evet, belki hayır… 

Ama bildiğimiz bir şey var: Urfa kendi başına; özgün ve hiçbir şehre benzemeyen hususiyetleriyle özel bir şehir… Eskilerin deyimiyle nev-i şahsına münhasır bir şehir, kadim bir şehir Urfa. Tarih kadar eski… medeniyet olarak, sosyolojik olarak, mistik olarak, bilim ve edebi olarak müstesna bir şehir… İşte bu yüzden kadim bir şehir ve bu yüzden müstesna bir şehir Urfa… Ve böyle olduğu için de tarihin her döneminde adına sık sık rastlanıyor. Gerek stratejik konumuyla gerek mistik ve ilmi boyutuyla, edebi ve sanat boyutuyla hep önde ve öncü bir şehir, hep ilkler arasında hatta en başında bir şehir Urfa… 

Buradan yola çıkılarak ve bu özgün yapıdan cesaret alarak, bir Urfa güzellemesi yapmak mümkün olabilir mi? Ama anılan şehirlerle bir kıyaslamaya girmeden, kendi özelliklerinden yola çıkılarak bir güzelleme yapmak…

Urfa, özel hususiyetlere sahip yekpare bir şehir. Hem geçmişi ile irtibatlı, hem de geleceğe dönük yüzüyle geçmişin tesiri altında, aynı zamanda bağımsız; ama geçmişinden kopamayan bir şehir görüntüsü çiziyor. Adeta bu, bir yazgı Urfa için. Geçmişten kopmaması veya kopamaması da ayrıca büyük bir handikap onun için; çünkü: 

Urfa… İbrahimi hakikatin mistik, manevi havanın bıraktığı tesir altında kalan bir şehir mi, yoksa sosyolojik, tarihsel zengin bir coğrafyanın içinde kalan/yoğrulan bir eski zamanın masalsı şehri gibi tüm zamanlara meydan okuyan bir şehir mi? Bu yönleriyle Urfa, hep epik bir türkü gibi görünmüştür ben naçize. Tüm eksikliklerine, masumluğuna rağmen… Hatta hırçın, bedbin hoyratlığına rağmen hep çekici olmuştur. Tüm zamanların üstünde, tüm zamanların içinde bir şehir kompozisyonu çizerek, adeta meydan okuyor tüm zamana.. .

Urfa, Ortadoğu'nun içinde yer alan ve öğrencisi olmayan bir eski zaman bilgesi gibi Dış Dünya'ya, Batı'ya ve daha ötesine açılan kanatlarıyla adeta tüm Ortadoğu'nun mümessili bir öğretmen gibi Ortadoğu'nun tüm hakikatlerini en yalın biçimde haykırma cesaretini/bilgeliğini üslenmiştir bir bakıma. Bu halet-i ruhiye içinde İbrahim'den tevarüs eden bu mistik bilgeliğin, aslında çok tehlikeli oluşumlara kapı aralayan bir durum olduğunun da farkında değildir. Farkında değildir çünkü bu durumun O'nda ne gibi oluşumlar/maceralar yaratacağının bilincinde olmadan, etrafına çalımlar atmakta, İbrahim'den tevarüs eden bu mistik bilgeliğe, zengin tarihine ihanet eden bir tavır içindedir. Adeta bu halet-i ruhiye ile sarhoş olmuştur ne yazık ki... 

Bilgeliğin karşıtlığı ukalalık… Bu iki kavram bir araya gelince insanı sarhoş eder… Özellikle kendini bulamayan ve tanımayan, erdem yoksunu insanı… Bu ikisi, bu yüzden bir arada barınmaz… Bilgelik ve ukalalık… Birbirinden azade ve bir o kadar da birbirine zıt; aynı zamanda atbaşı giden iki vaziyet/psikolojik huy / ahlak. Tüm zamanlarda ve tüm yerlerde hep beraber olmuştur bu iki düşman vaziyet…

 İşte bu iki düşman vaziyet, yani bilgelik ve ukalalık, adeta Urfa'nın kaderiyle oynayan iki kavram; Urfa'yı habire ileriye ve geriye doğru iterek, boyunun ne uzamasını ne de kısalmasını ister gibi işliyor. Ne acıklı bir durum değil mi? Üstelik bu iki vaziyet, bu şehrin insanın eliyle gerçekleşiyor ve kimse çıkıp da "yahu biz ne yapıyoruz" deme cesaretini göstermiyor… Kendinde böyle bir cesareti görmediği halde, kapı aralarında, kulakların işitmediği kuytu köşelerde bu hakikati söylemekten de geri kalmıyor, ne yazık ki?.. 
Devam edecek…

 
Etiketler: KENDİNİ, TANIMAYAN, ŞEHİR…, URFA, , -I-,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
07 Nisan 2020
MERHAMET YA DA ZOR ZAMANLARIN AHLAKI
322 Okunma.
27 Mart 2020
ÜSTAD BEDİÜZZAMAN SAİD NURSİ’NİN VEFATI
250 Okunma.
19 Mart 2020
SAMİMİYET…
150 Okunma.
17 Mart 2020
KADİM ŞEHİR
129 Okunma.
13 Mart 2020
ELMA KOKUSU YA DA HALEPÇE KATLİAMI
309 Okunma.
06 Mart 2020
BİR POTRE: SİRAÇ SUMAN
154 Okunma.
28 Şubat 2020
MEHMET RAGIP KARCI’YI UĞURLARKEN
319 Okunma.
24 Şubat 2020
ZİHNİYET KARMAŞIKLIĞI…
183 Okunma.
21 Şubat 2020
URFA’NIN KURTULUŞ ROMANI
246 Okunma.
14 Şubat 2020
GÖLGE VE GÜNEŞ
433 Okunma.
07 Şubat 2020
İNSAN…
341 Okunma.
31 Ocak 2020
OKUMAK YA DA ANLAMAK
228 Okunma.
10 Ocak 2020
MEHMET AKİF İNAN’IN ARDINDAN
301 Okunma.
03 Ocak 2020
YAŞAYIP GÖRDÜKÇE VESİLESİYLE
326 Okunma.
30 Aralık 2019
MEHMET AKİF ERSOY VE MİLLİ MÜCADELE
294 Okunma.
06 Aralık 2019
ŞANLIURFA 3. ULUSAL KİTAP FUARI
407 Okunma.
29 Kasım 2019
ŞEHRİN REFLEKSLERİNİ ÖĞRENMEK
508 Okunma.
22 Kasım 2019
FOLKLOR VE İBRAHİM
393 Okunma.
21 Kasım 2019
KAÇMAK…
251 Okunma.
18 Kasım 2019
GÜNEŞİN ALTINDA ÇOK ŞEY OLUYOR
241 Okunma.
15 Kasım 2019
AHLAK VE HUKUK
261 Okunma.
01 Kasım 2019
MAHALLE ve GÜVEN
612 Okunma.
25 Ekim 2019
HARRAN EKOLÜ (Devam)
472 Okunma.
18 Ekim 2019
HARRAN EKOLÜ, HARRAN DERGİSİ…
718 Okunma.
13 Eylül 2019
YANGIN YERİ
801 Okunma.
06 Eylül 2019
ŞEHİR ve İNSAN EĞİTİMİ
709 Okunma.
30 Ağustos 2019
KENDİNİ TANIMAYAN ŞEHİR… URFA II
589 Okunma.
28 Ağustos 2019
ŞEHİR VE KİMLİK
394 Okunma.
12 Temmuz 2019
TEMMUZ ATEŞİ
550 Okunma.
09 Temmuz 2019
SAVAŞ VE UÇURTMA
421 Okunma.
05 Temmuz 2019
SİYASET ÜZERİNE YAZMAK…. MI?
485 Okunma.
02 Temmuz 2019
BİR ŞEHİR ELEŞTİRİSİ YAPMAK
425 Okunma.
28 Haziran 2019
ŞEHİR VE ŞEHİRLİ…
446 Okunma.
21 Haziran 2019
MURSİ’NİN ŞEHADETİ DOLAYISIYLA…
526 Okunma.
14 Haziran 2019
SURİYELER… YA DA ENSAR - MUHACİR İLİŞKİSİ
543 Okunma.
31 Mayıs 2019
TÜRKÜ DİNLEME TEMRİNLERİ
649 Okunma.
28 Mayıs 2019
KUDÜS… EY KUDÜS!
455 Okunma.
24 Mayıs 2019
İBRAHİM’İN MEDİNE’Sİ
551 Okunma.
17 Mayıs 2019
KAPİTALİZMİN ŞEHİRLERİ
471 Okunma.
10 Mayıs 2019
SÖZÜ YOLA KOYMAK VESİLESİYLE
827 Okunma.
03 Mayıs 2019
İBRAHİM’İN DİNİNDEN OLMAK NASIL OLMAYI GEREKTİRİYOR
518 Okunma.
26 Nisan 2019
EDEBİYAT ORTAMI ŞİİR YILLIĞI
579 Okunma.
12 Nisan 2019
BİR ÖZGÜR DÜŞÜNME DENEMESİ: HAKİKATİN İZİNDE
724 Okunma.
05 Nisan 2019
ŞEHRİN REFLEKSLERİNİ ÖĞRENMEK YAHUT BİR URFA'YI TANIMA DENEMESİ
659 Okunma.
29 Mart 2019
MANİFESTO
809 Okunma.
25 Mart 2019
BU SEÇİM...
537 Okunma.
22 Mart 2019
İBRAHİM’İN MEDİNE’Sİ
552 Okunma.
08 Mart 2019
SEÇİM VE AMAÇ
676 Okunma.
01 Mart 2019
KAÇIŞ…
718 Okunma.
22 Şubat 2019
ŞEHRİN MAKAMI
797 Okunma.
15 Şubat 2019
ZAMAN… BİR BÜYÜK SIR…
832 Okunma.
12 Şubat 2019
KÜRT EDEBİYATI ÜZERİNE KISA BİR BAKIŞ
651 Okunma.
08 Şubat 2019
KENDİNİ TANIMAYAN ŞEHİR… URFA -I
905 Okunma.
06 Şubat 2019
YAZMAK…
637 Okunma.
01 Şubat 2019
“COĞRAFYA KADERDİR” VESİLESİYLE
960 Okunma.
25 Ocak 2019
URFACA URFALICA
1336 Okunma.
18 Ocak 2019
AK PARTİ’DE ‘AK’IN TUTULMASI
1103 Okunma.
18 Ocak 2019
AK PARTİ’DE ‘AK’IN TUTULMASI
823 Okunma.
11 Ocak 2019
VAHY İLE DÜŞÜNME
979 Okunma.
04 Ocak 2019
MÜSLÜMAN’CA DÜŞÜNMEK…
874 Okunma.
21 Aralık 2018
SELAHADDİN’İN KİTABI
1058 Okunma.
14 Aralık 2018
BOYUNDAN BÜYÜK İŞLERE KARIŞMAK
985 Okunma.
07 Aralık 2018
FOLKLOR VE VAR OLMA YA DA FABLÊN KURDÎ
984 Okunma.
23 Kasım 2018
HZ. MUHAMMED (SAV)’İ ANLAMAK…
1323 Okunma.
16 Kasım 2018
Aşkın ve Geleneğin Şiiri “ESKİ GÜNLERDEN KALAN”
1038 Okunma.
09 Kasım 2018
KİTAP FUARI İÇİN ÖNERİLER
1161 Okunma.
02 Kasım 2018
Mekân ve Aşk ŞEHİR
1216 Okunma.
26 Ekim 2018
KIVIRLIK KUŞLARI…
1126 Okunma.
19 Ekim 2018
DOLAR… YA DA KAPİTALİZMİN HÜKÜMRANLIĞI
1076 Okunma.
05 Ekim 2018
ANADOLU’DAN BİZE KALANLAR VEYA SANATIN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ
1618 Okunma.
28 Eylül 2018
HAC VE AHLAK
1531 Okunma.
14 Eylül 2018
SANAT ESERİ VE İŞLEYİŞ BİÇİMİ
1449 Okunma.
07 Eylül 2018
12 Eylül darbesi dolayısıyla ŞİİR VE SAVUNMA
1484 Okunma.
17 Ağustos 2018
KADIN ERKEK EŞİTLİĞİ
1525 Okunma.
10 Ağustos 2018
“KIRILMALAR” DOLAYISIYLA FARUK UYSAL ŞİİRİ
1920 Okunma.
03 Ağustos 2018
ANADOLU'NUN MANEVİ IRMAĞI YUNUS EMRE…
1274 Okunma.
27 Temmuz 2018
URFA: RUHUN MASALI…
1442 Okunma.
20 Temmuz 2018
NABİ…
1520 Okunma.
13 Temmuz 2018
GÖKYÜZÜ MELEKLERİ / AYLİN BEBEK’İN HİKAYESİ
2176 Okunma.
29 Haziran 2018
MUHALEFET…
1463 Okunma.
18 Haziran 2018
BUGÜN BAYRAM…
1221 Okunma.
11 Haziran 2018
MEHMET TALAT AKAY’IN ARDINDAN…
1478 Okunma.
08 Haziran 2018
FOLKLOR ŞİİRE DÜŞMAN DEĞİL
1922 Okunma.
01 Haziran 2018
ORUÇ VE KUDÜS
1357 Okunma.
25 Mayıs 2018
KUDÜS… EY KUDÜS!
1206 Okunma.
18 Mayıs 2018
HARRAN ŞİİR AKŞAMI
1502 Okunma.
11 Mayıs 2018
NASIL BİR ŞEHİR, NASIL BİR MİMARİ?
1353 Okunma.
27 Nisan 2018
İNSAN ve ÇEVRE
1448 Okunma.
13 Nisan 2018
Sarı Kitap Dolayısıyla TAYYİP ATMACA’NIN ŞİİRİ
2779 Okunma.
30 Mart 2018
GAP GÜNDEMİ İLE 20 YIL…
2180 Okunma.
23 Mart 2018
CAMİLER… İMAMLAR… YA DA MESCİD-İ NEBİ
1574 Okunma.
09 Mart 2018
GÜZEL ADAMLARIN ŞEHRİ
1750 Okunma.
02 Mart 2018
ŞİİR NİÇİN YAZILIR VEYA NİÇİN OKUNUR ŞİİR
1586 Okunma.
23 Şubat 2018
ŞEHİR BİZDEN NE İSTER YAHUT BİZİM ŞEHİRDEN BEKLENTİLERİMİZ
1686 Okunma.
16 Şubat 2018
ŞEHİR ÜZERİNE DÜŞÜNMEK YA DA KENT KONSEYLERİ
1636 Okunma.
09 Şubat 2018
BİR ŞEHİR ELEŞTİRİSİ YAPMAK
1550 Okunma.
02 Şubat 2018
ŞEHİRLER ÖLÜR DE
1399 Okunma.
26 Ocak 2018
ARAYAN BULUR ŞAHİN DOĞAN GİBİ
1524 Okunma.
19 Ocak 2018
ŞEHRİN REFLEKSİNİ ÖĞRENMEK
1323 Okunma.
12 Ocak 2018
Siraç SUMAN
1409 Okunma.
29 Aralık 2017
GEBECE
1520 Okunma.
08 Aralık 2017
ABD’YE OLAN NEFRETİM
1235 Okunma.
01 Aralık 2017
ZOR HAYATLAR
1258 Okunma.
24 Kasım 2017
AKADEMİK KİTAP OKUMAK Ya da TÜRKİYEDE’Kİ SURİYELİLER
1690 Okunma.
11 Ağustos 2017
BUGÜN TAŞ ATMA GÜNÜ
1580 Okunma.
28 Temmuz 2017
SABİR RÜSTEMXANLI İLE
1799 Okunma.
15 Temmuz 2017
TEMMUZ ATEŞİ
1770 Okunma.
07 Temmuz 2017
TEK MİLLET TEK DEVLET
1680 Okunma.
02 Haziran 2017
ÇANAKKALE RUHU DOLAYISIYLA
1607 Okunma.
20 Ocak 2017
Yeni Bir Harran Dergisi
1708 Okunma.
09 Ocak 2017
Aşk ve Mekân ŞEHİR
1649 Okunma.
18 Kasım 2016
ŞEHİR BİZDEN NE İSTER! YA URFA?
1687 Okunma.
10 Kasım 2016
ERDEM, İNSAN, ŞEHİR…
3936 Okunma.
04 Kasım 2016
GÜZEL ADAMLARIN ŞEHRİ
1627 Okunma.
17 Eylül 2016
Temmuz Ateşi
1875 Okunma.
28 Temmuz 2016
HİÇLİK… YA DA 15 TEMMUZ SÜRECİ
1414 Okunma.
13 Mayıs 2016
MELA AHMED CİZÎRΒNİN DİLİ
2701 Okunma.
06 Mayıs 2016
"İçin cennet, dışın cehennem olsa, sana asla dönmem"
1894 Okunma.
01 Nisan 2016
BİR SEMPOZYUM'UN ARDINDAN
2005 Okunma.
25 Mart 2016
HARRAN DERGİSİ'NİN KAPANMASI
2000 Okunma.
15 Ocak 2016
Türkiyelilik ve Osmanlılık
1994 Okunma.
08 Ocak 2016
PERSONNA NON GRATTA
1959 Okunma.
03 Temmuz 2014
"TANRILAR VE KULLAR"
5428 Okunma.
21 Mart 2014
İNSAN-MEKÂN-ŞEHİR
3964 Okunma.
07 Şubat 2014
SİYASETİN AMACI VE SİYASETÇİYE
3027 Okunma.
31 Ocak 2014
KİM RÜYAMI GÖRECEK?
1867 Okunma.
03 Ocak 2014
YENİ YILA BİR GİRERKEN...
2137 Okunma.
Haber Yazılımı