Yazı Detayı
06 Haziran 2017 - Salı 11:53 Bu yazı 315 kez okundu
 
KAHVENİN SERÜVENİ
Ali TUTLUOĞLU
alitutluoglu_1976@outlook.com
 
 

Anlatılanlara göre; asırlar önce yaşayan önemli bir zat varmış, ismi de Hasanmış. Şazeli bölgesinde yaşadığı için de ona Şazelili Hasan derlermiş. Yedinci asırda yaşadığı tahmin ediliyor. Dağlarda keçi çobanlığı yapan Hasan'as-Şazeli. Bir gün nasıl olmuşsa kahve tohumlarını keşfedesi geliyor. Bizim genç çoban Hasan, keçilerini otlatırken kahvenin tohumları yiyen keçilerin daha sağlıklı, daha uyanık olduğunu ve hareketli olduklarını keşfediyor.

Zaten rivayetlere göre Şazelili Hasan fark eder ki; keçileri bu ağacın meyvesini-tohumlarını- yedikten sonra neşeli ve kıpır kıpır oldukları ve geceleri de uyumadıklarını görür. Sonra kendisi de bu tohumların tadına bakar ve aynı neşeli ve hareketli tavrın kendisinde de olduğunu fark eder. Şazelili Hasan bu ağacın meyvelerinden toplayıp, buluşunu paylaşmak için çevresindeki insanlara anlatır. Çekirdeklerin marifetini dinleyen insanlar, ilk başta fikri onaylamaz ve çekirdekleri ateşe atarlar. Ateşe düşen çekirdekler kavrulmaya başlar ve ortalığa bildiğimiz o kahve aromasının mis gibi kokusu yayılır.

Yayılan mis gibi kahve kokusu Şazelili Hasan'a ve oradaki insanlara ilham verir ve çekirdeklerden güzel bir içecek hazırlamak için işe koyulurlar. Kavrulmuş çekirdekler öğütülür ve özlerini bırakmaları için suda kaynatılır. Bizim bildiğimiz haliyle kahve böyle doğar işte.

O zamanki insanlar, kahvenin uzun gecelerde özellikle de yapılan dini törenlerde uyanık kalınması gereken zamanlarda içildiğinde kendilerini uyanık ve zinde tuttuğunu fark ederler. O zamanki medreselerde-şu anki okullarda diyelim-diğer dervişler ve sufiler de bu yeni faydalı içeceği sever ve çok geçmeden kahve Yemen ve Arabistan'a yayılır. Daha sonra ver elini İstanbul. Kahve kendini İstanbul'a da sevdirir ve oradan da Avrupa'ya. Sonrasında ise tüm Dünya'ya yol alır.
Araplar kahveyi ilk yetiştirmekle kalmamış, aynı zamanda dünyada kahve ticaretini başlatmışlardır. Kahve, 15. yüzyılda Arabistan'ın Yemen bölgesinde, 16. yüzyıla gelindiğinde ise İran, Mısır, Suriye ve Türkiye'de yetiştirilmeye başlanmıştı.
Kahve insanların sadece evlerinde değil, orta doğu şehirlerinde ortaya çıkan, "Kahve Hane"lerde de yaygınlaştı. Kahvehaneler, insanların her türlü sosyal aktiviteleri için sıklıkla toplandıkları yerler haline dönüştü ve popülerlikleri hızla arttı.
Sadece kahve içmek ve sohbet etmek için değil; müzik dinlemek, sanatçıları izlemek, satranç oynamak ve günün haberlerinin paylaşmak için toplanılan yerler haline geldi kahvehaneler. Hatta kahvehaneler hızla, "Bilgelik Okulları" olarak anılarak, bilgi paylaşılan önemli merkezler haline gelmişlerdir Ortadoğu coğrafyasında.
Kutsal şehir Mekke'yi her yıl ziyaret eden binlerce Hacı ile kahve içeceği "Arabistan Şarabı" adıyla dünyaya yayılmaya başlamıştır. Araplar kahve ticareti tekelini olabilmek için kahve üretimini var güçleriyle sürdürmüşlerdir; ama kahve yapacağını yapmıştır artık evrensel bir içecek olmuş çıkmıştır. İşte kahve içeceği zamanla mekanlarla özdeşleşmiştir ve kahve içilen yerlere kahvehane denilmeye başlanmıştır.
Her ne kadar günümüzde önemini ve genel olarak işlevini yitirse de kahvehaneler ortaya çıktıkları ilk günden beri halkın toplandığı, kahve içmenin yanında sanattan siyasete pek çok konuyu konuştuğu, sanatçıların, edebiyatçıların, bilim adamlarının ve halkın her tabakasından insanın günün belli saatlerinde mutlaka uğradığı mekânlar olmuşlardır.
Kahvehaneler ilk olarak 16. yüzyılın başlarında Mekke, Kahire ve Şam'da ortaya çıktığı bilinmektedir. Osmanlı'da ise ilk kez 16.yüzyıl ortalarında görülmeye başlanmıştır. Bilinen ilk kahvehaneleri Halepli bir tüccar olan Hakem ve Şam'dan gelen Şems isimli şahıslar açmıştır. Kısa sürede yaygınlaşmaya başlayan kahvehanelerin sayısı Kanuni Sultan Süleyman zamanında 50, 16. yüzyılın sonunda 600, 19. yüzyılda da 2500'ü bulduğu söylenmektedir.

Kahvehane müdavimlerinin çoğunluğunu basit esnaf, İstanbul'a geçici olarak gelen kişiler ve alt-orta düzey devlet memurları oluşturmakta olduğu ve kahvehane sahiplerinin tamamı da Müslümandı diyebiliriz.
İlk ortaya çıktıkları dönemden itibaren milletin bir araya gelip sohbet etmeleri ve bu sohbetlerde lafın dönüp dolaşıp devlet yönetiminin ve yöneticilerinin eleştirilmesine gelmesinden dolayı zaman zaman devletin sürekli göz hapsinde bulunulduğu mekanlar olmuştur ve bazen devrin yöneticileri tarafından kapatılıp yasaklandığı da olmuştur. Hatta bazı kahvehanecilerin bu işi devam ettirdikleri içinde idam edildikleri kayıtlarda vardır.

Mırra nasıl pişirilir?
1. Önce kahve çekirdekleri kaynamış suda uzun süre köpüklenerek ve telvesi ayrılana kadar kaynatılıyor. Bu sürenin sonunda kahve telvesinin üzerinde kalın bir sıvı oluşuyor. Buna da şerbet adı verilmektedir.
2. Bu şerbet süzülerek mutbak adı verilen, mırra için özel hazırlanmış güğüm benzeri bir kaba boşaltılıyor ve kaynatma işlemi bu kapta devam ederken üzerine 2-3 kilo kahve çekirdeği ekleniyor ve taşmamasına dikkat edilerek kaynatma işlemi devam ediyor. Bu arada üzerine su ekleniyor. Bu işlem 5-6 kez tekrarlanabiliyor. Sonuçta süre saklanabilen ve tekrar tekrar kullanılabilen koyu kıvamlı, kerkimsi, acımsı ve aromalı bir içecek elde edilir.

Kahvenin sunulması
1. Bu işlemler bitince, mırra-kahve-soğumaya bırakılır. Kıvam artık içine konduğu fincanın kenarını boyayacak hale gelmesi ile belirlenmektedir.
2. Soğuyan kahve, imbiklere veya büyük cezvelere alınmakta ve ısıtılıp afiyetle sunulmaktadır.

3. Genellikle mırra-acı kahve- özel günlerde-düğün,taziye, sünnet- ikram edildiği ve hazırlanması zor ve masraflı olduğu için ağa içeceği olarakta adlandırılmaktadır. Misafirler gelince, kulpsuz bir fincana yarısını geçmeyecek kadar mırra-acı kahve-doldurulup ikram edilir. Fincandaki bitince, fincan yere konulmaması gerekir ve yeniden doldurulur. İkinci ikramdan sonra diğer bir fincanla yandaki misafire mırra-acı kahve- sunulur. Sunan kişinin bir elinde kahve fincanı diğer elinde kahve ibriği vardır. Mırrayı-acı kahveyi-yavaş yavaş içmek gerekir. Mırra şekersiz içilmektedir; ama kahvenin orta şekerlisi, şekerlisi ve Türk kahvesi gibi isimlendirilenleri de vardır..


Kahve (Mırra) Adabı
Herkes aynı kulpsuz fincanla içer. En önemlisi de gelenek olarak, mırra fincanının yere bırakılmaması.
Eskiden bu hatayı yapanın yapması gerekenler varmış. Bunlar:
Fincanı altınla doldurmak,
Kahveyi servis edenle evlenmek,
Kahveyi servis edeni evlendirmek,
Kahveyi servis edenin çeyizini düzmek-almak-olabilirmiş.

 
Etiketler: KAHVENİN, SERÜVENİ
Yorumlar
Diğer Yazılar
NARIN HİKÂYESİ - 2
NARIN HİKÂYESİ - 1
DEDE OSMAN AVNİ HAZRETLERİ
KÜLTÜR ve DİL- 2
KÜLTÜR ve DİL- 1
GİDİŞİNLE...
ACI HAYAL
KIRMIZIDIR AŞKIN RENGİ
YOKLUĞUN VARLIĞINDA
SENİ DÜŞÜNMEK
ACI HAYAL
KARAKÖPRÜ'DE ALİ BABA HAYRATI
KALBİN KIRIK TARAFI
GÜL BAHÇESİ
HOŞ BİR SADÂ..!
BİR ÇAĞDAŞ OZAN'IN CANDAN TANELERİ
SEVMEYİ HEP ERTELEDİK BAŞKA ZAMANLARA
GİTMESEYDİN EĞER
GİTMEK GÜZELDİR ÖTELERE
HERKES KARAKÖPRÜLÜ OLDU
NARIN HİKÂYESİ
BÜYÜKŞEHİR’İN KİTAP TANITIM GÜNLERİ
BİRAZ DA NOSTALJİ
SEVGİLİLER GÜNÜNE DAİR..!
GİDİŞİNLE...
MEHMET AKİF İNAN ve SENDİKACILIK
ACI HAYAL
DEDE OSMAN AVNİ HAZRETLERİ
ÇOCUKLAR ÖLDÜ TURNAM SEN ÖLME
HAK ETTİĞİNİZİ BULURSUNUZ!
DİL ÜZERİNE BİR DENEME
BİR ÇAĞRIDIR ŞİİR
SENİ DÜŞÜNMEK
YOKLUĞUN VARLIĞINDA
CAFE'NİN HİKÂYESİ
BEN DE SİZİN KADAR BURALIYIM -2
BEN DE SİZİN KADAR BURALIYIM -1
"BU ŞEHRİN GECELERİ"
ŞANLIURFA'NIN AK ve karası
BİR SÜRGÜNDÜR YÜREĞİM
"HAYIRDA YARIŞANLAR OLUN"
KARAKÖPRÜ’DE ALİ BABA HAYRATI
GAP KIZ ANADOLU LİSESİ VE AHMET ÖZYAVUZ
BİR OKUYUCU MEKTUBU
YILDIZ YAĞMURU-2
YILDIZ YAĞMURU-1
AZİZ VALENTİN GÜNÜ…!?
KÜLTÜR DİLİ OLARAK TÜRKÇE
TARİHİ AÇIDAN BAĞIMLILIK
“M. NİHAT KÜRKÇÜOĞLU FIRÇASINDAN” ŞANLIURFA ALBÜMÜ ÜZERİNE
YEŞİLAY ve TBM
ADALET ÖZGÜRLÜK VE ONUR. HER ŞEY İNSANLIK İÇİN
ÖZGÜR DÜŞÜNCEYİ KAVRAMAK
ŞAZELİ ŞEYHİ ALİ DEDE
HZ. İBRAHİM, DERGÂHTA YAPILAN ZİKİRLER VE İHSAN ÇERMİKLİ
YIKILMIŞ BİR MEZARIM Kİ…!!!
ALİ BABA CAMİİ'NDE RAMAZANI YAŞAMAK
MEDENİYETİN ÇILDIRDIĞI AN
IRMAKLARI KAN AKAN COĞRAFYA
URFA’NIN KÜLTÜREL VİZYONU NASIL OLMALI
"KÖMÜR KARASIDIR GÖZYAŞI"
ŞEHİR VE MEDENİYET
YENİDEN MERHABA
Bizim Gazete
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
Alıntı Yazarlar
Şanlıurfa
Kuvvetli Sağanak
Güncelleme: 17.02.2018
Bugün
- 15°
Pazar
- 14°
Pazartesi
- 16°
Şanlıurfa

Güncelleme: 17.02.2018
İmsak
05:43
Sabah
07:05
Öğle
12:46
İkindi
15:45
Akşam
18:15
Yatsı
19:30
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Galatasaray
44
46
5
2
14
21
2
Medipol Başakşehir
43
40
4
4
13
21
3
Beşiktaş
41
41
3
8
11
22
4
Fenerbahçe
41
41
2
8
11
21
5
Kayserispor
35
29
4
8
9
21
6
Trabzonspor
33
36
4
9
8
21
7
Göztepe
33
35
6
6
9
21
8
Sivasspor
31
27
8
4
9
21
9
Yeni Malatyaspor
27
24
8
6
7
21
10
Kasımpaşa
26
32
9
5
7
21
11
Bursaspor
26
31
9
5
7
21
12
Akhisarspor
24
25
9
6
6
21
13
Gençlerbirliği
22
26
9
7
5
21
14
Alanyaspor
21
34
12
3
6
21
15
Antalyaspor
21
24
10
6
5
21
16
Atiker Konyaspor
21
23
11
6
5
22
17
Osmanlıspor FK
19
29
12
4
5
21
18
Kardemir Karabükspor
12
15
15
3
3
21
Arşiv Arama
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı