Yazı Detayı
21 Mart 2014 - Cuma 09:08 Bu yazı 2809 kez okundu
 
İNSAN-MEKÂN-ŞEHİR
S. Ahmet KAYA
seyyidak@hotmail.com
 
 

Yahut Şehremine Mektup

Tanrı 'Basit' bir varlıktır . Çünkü O'nun varlığı kendinden. Basitin karşıtı ise birleşik, yani iki veya daha çok elementin bir araya gelerek oluşturdukları madde-varlık/lar. Eşya ve insan da bu cümleden. Ancak, basit bir madde olan demir bunun dışında. Çünkü demir de tek başına yaratılmıştır. Hadid süresinde bu konuya işaret ediliyor: "Biz, demiri indirdik…" 

İnsan varlığı ise başka bir varlıktan, yani, basitin karşıtı olan bileşik bir varlık: Hava, su, toprak ve ateş onun hammaddesi. Bu şu demektir: Birbiriyle zıt olan bu maddeler, İnsanın hammaddesini oluşturmakla, aslında insanı zıt ve karmaşık bir varlık haline getiriyor ve bir bakıma acziyetini de belirlemiş oluyor. Bununla birlikte insan, aynı zamanda tanrısal güçlere de sahip.  Bu maddelerin dışında akıl, ruh ve duyguyla donanan insan, tüm yaratıklar içinde ama onların en üstünde bir konuma yükselerek, bir bakıma tanrısal güçlere sahip olduğunu açıkça ilan ediyor. Gözü ve diğer duyu organlarıyla görmediği şeyleri, duygularıyla hissetme yeteneğine sahiptir.  Ağlar, sevinir, üzülür, umursamaz, acıkır, öldürür, korur... Böylece yaratılan diğer eşyalardan ayrı olarak, bu yetenekleri ve ayrıcalıkları sayesinde Allah'ın yeryüzündeki Halifesi olma konumuna yükselme şerefine ermiştir.

Böyle olmakla birlikte insan kavramı, objektif olmayıp sübjektiftir. Bu yapısından dolayı da karmaşık bir ruh haline sahiptir. Bütün karmaşıklığına rağmen insanı deşifre edip, belli bir konuma getirerek az çok anlamak da mümkün elbette. Çünkü İnsanın bu karmaşık yapısı, onun düşünen ve hissedebilen bir varlık olmasından kaynaklanıyor. Hayvanların öğrenmesi gerekenler, doğumuyla birlikte kendisine Yaratıcı tarafından öğretilmiştir. Ama insanın böyle bir şansı yoktur. O, hayat boyunca kendisine gerekli olan her türlü bilgiyi, kendi çabası ve başkalarının desteğiyle öğrenmek durumundadır. Bu öğrenme süreci, aynı zamanda onun sübjektif tarafının da ortaya çıkmasını hazırlayan bir süreçtir. İnsan, kendi bilgi ve donanımıyla kendini tanımlayabilme olanağını bu şekilde sorgulamıştır. Onun yapısını bu kadar karmaşık hale sokan düşünce ve his, deşifre edildikçe, onu tanıma imkânımız da mümkün olmaktadır.
 
Bu bağlamda; insan-şehir-mekân ilişkisinden yola çıkılarak şehri konumlandırmak gerekir. Çünkü şehir, görünen şekliyle sadece beton bloklarından, kesme taş yığınlarından, sokaklardan, caddelerden, park ve meydanlardan; sinema ve mabetlerden, sanat ve mesleki kurumlarından, okul ve mahkemelerden müteşekkil değil… Bunlarla birlikte ve bunlardan da öte anlamlar içeriyor şehir imgesi… Kendini öyle kolay ele vermeyen, karmaşık ilişkiler bütünü içinde bir aileler/topluluklar, bireyler federasyonudur şehir aynı zamanda.

Şüphesiz bu açıdan bakıldığında, şehirlerin birçok anlaşılma biçimleri olduğu görülecektir. Gelenekçi şehirler olsun, modern şehirler olsun, onların ana damarlarını besleyen kodların, anlamayı ve anlaşılmayı zihinsel olarak çözecek ipuçlarını kendi içinde güçlü bir şekilde barındırdığını belirtelim… Sıradan her insanın belki gözleri ve sezgileri ile hissetmediği veya bir tanım getiremeyeceği şehri, aklı başında her insanın anlamaya yönelik zihinsel bir çabası, bir düşüncesi veya en azından merakının var olduğunu da belirtelim…

Şehir üzerinde düşünmek ve yazmak, sorumluluk gerektiren bir eylemdir. "Şehir" ve "kültür" ilişkisi, birbirini çağrıştıran iki nesnel kavram olarak şehirlinin hayatında önemli bir yer tutmaktadır. En eski çağlardan günümüze, tarım toplumundan sanayi devrimi toplumuna dünya şehirleri mimari, estetik, düzenleme açısından birbirilerinden farklıdırlar. Hiçbir şehir, yekdiğerine benzemez. Ama bu hususiyetlerine rağmen birbirinden farklılıklar gösterse de şehirler, dinamik insan yapısıyla birbirilerine yakın dururlar.  İşte bu yakınlık, kültür dediğimiz olayı doğurur. 

Kültürel kimliği sayesinde şehir, bütün sınırların ortadan kalktığı, dileyenin daha fazla hazlar almak için yaşamsal alanlarını genişletecek şartları zorladığı ütopik şehir olmaktan çıkmıştır... Çünkü "metropole özgü hayat, metropol insanındaki bir bilinçlilik düzeyinin ve zekanın baskınlığının temelini teşkil etmektedir."

 Şehir, bir bakıma kendisinin ürettiği sorunları yüksek bir bilinç ve zekâ performansıyla, hatta yüksek bir sadakat ile çözecek argümanlar ürettiğine göre; şehirleri, iyi-kötü huylar gösteren canlı bir organizma gibi telakki etmemiz de mümkün olacaktır… Bu yüzden Farabi, şehirleri erdemli şehirler, erdemsiz şehirler şeklinde ikiye ayırmakta; fazıl şehir, cahil şehir, değişmiş şehir, şaşkın şehir  gibi türevleriyle de şehirleri çeşitlendirmektedir… Bu ayırım, bize şehirlerin daha iyi anlaşılmasını kolaylaştıracak imkânlar da sunuyor bir bakıma...

Velhasıl, şehrin birinci derecede yönetici-sorumlusu olan belediye başkanı, bu seçim arifesinde projelerini açıklarken insan unsurunu unutmamalı. Ancak, şimdiye kadar projelerini açıklayan belediye başkan adayları, maalesef, insan ve sosyal hayat ile ilgili geleneksel yapımıza uyacak hiçbir proje geliştirememişlerdir. İnsan unsuru ve geleneksel dinamiklerimizi besleyen dinamikler, adeta unutulmuştur. Modern ve ruh dünyamıza yabancı projelerle geleneksel şehir algımız pas geçilmiştir, ne yazık ki…

Adaylar ve ekiplerinin, bu seçim arifesinde bu konuya eğilmeleri dileğiyle…

 

 
Etiketler: İNSANMEKÂNŞEHİR
Yorumlar
Bizim Gazete
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
Alıntı Yazarlar
Şanlıurfa
Parçalı Bulutlu
Güncelleme: 19.02.2018
Bugün
- 16°
Salı
- 14°
Çarşamba
- 15°
Şanlıurfa

Güncelleme: 19.02.2018
İmsak
05:41
Sabah
07:03
Öğle
12:46
İkindi
15:47
Akşam
18:17
Yatsı
19:32
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Medipol Başakşehir
46
41
4
4
14
22
2
Galatasaray
44
47
6
2
14
22
3
Fenerbahçe
44
44
2
8
12
22
4
Beşiktaş
41
41
3
8
11
22
5
Kayserispor
35
30
5
8
9
22
6
Sivasspor
34
30
8
4
10
22
7
Trabzonspor
33
36
5
9
8
22
8
Göztepe
33
35
6
6
9
21
9
Kasımpaşa
29
34
9
5
8
22
10
Yeni Malatyaspor
28
24
8
7
7
22
11
Bursaspor
27
31
9
6
7
22
12
Akhisarspor
27
28
9
6
7
22
13
Antalyaspor
24
26
10
6
6
22
14
Gençlerbirliği
22
26
9
7
5
21
15
Alanyaspor
21
34
13
3
6
22
16
Atiker Konyaspor
21
23
11
6
5
22
17
Osmanlıspor FK
19
31
13
4
5
22
18
Kardemir Karabükspor
12
15
16
3
3
22
Arşiv Arama
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı