Yazı Detayı
09 Şubat 2018 - Cuma 08:55 Bu yazı 867 kez okundu
 
BİR ŞEHİR ELEŞTİRİSİ YAPMAK
S. Ahmet KAYA
seyyidak@hotmail.com
 
 

Şehir, saygı duyulması gereken bir organizasyon. Saygıyı ve övgüyü hak ettiği için de eleştirilmesi gerekiyor. Çünkü şehir, sadece beton bloklarından, sokak ve caddelerden, park ve meydanlardan; avm ve mabetlerden, okul ve mahkemelerden müteşekkil değil…

 

Bunlardan da öte anlamlar içeriyor şehir imgesi… Kendini kolay ele vermeyen, karmaşık ilişkiler bütünü içinde bir aileler/topluluklar ve bireyler federasyonudur şehir. Bu yapısıyla şehir, en zor ve karmaşık denklem ve problemlere bile çözümler üretme kabiliyetine sahip.

 

Şehrin doğası, anlamayı ve anlaşılmayı kolaylaştıracak dinamiklere sahip. Tıpkı bir insan bedeni gibi her gün yenilenen, değişen ve gelişen doğal yapısıyla, kafamızın içindeki tüm sorulara cevaplar üretebilecek üretkenliğe sahip şehir imgesi...

 

Buradan bakıldığında, şehirlerin birçok anlaşılma biçimleri olduğu görülecektir. Gelenekçi şehirler olsun, modern şehirler olsun, onların ana damarlarını besleyen kodların ipuçları, kendi içindedir. Sıradan her insanın belki gözleri ve sezgileri ile hmediği veya bir tanım getiremeyeceği şehri, aklı başında her insanın anlamaya yönelik zihinsel bir çabası, bir düşüncesi veya en azından merakının var olduğunu da belirtmek durumundayız…

 

"Şehir" ve "kültür" ilişkisi... En eski çağlardan günümüze, tarım toplumundan sanayi devrimi toplumuna kadar dünya şehirleri mimari, estetik, şehirleşme düzenlemesi açısından birbirilerinden farklıdırlar.

 

Buna rağmen şehirler, dinamik insan yapısıyla birbirilerine yakın dururlar.  İşte bu yakınlık, kültür dediğimiz olayı doğurur. İçeriği dolayısıyla birbirinden farklı dinamiklere sahip olan kültürün/irfanın sınırları, bir yerde tutulmuyor, belli norm ve kalıplara hapsedilemiyor. Böylesine dinamik ve kuvvetli bir yapısı var irfanın/kültürün.  Dolayısıyla sonsuz tanımlarıyla kültür, fiziki görüntünün tersine zengin içeriğiyle bir yakınlık kurar şehirler arasında. Böylece yeni kimlikler, yeni imgeler oluşturur şehirler için. 

 

Kültürel kimliği sayesinde şehir, bütün sınırların ortadan kalktığı, dileyenin daha fazla hazlar almak için yaşamsal alanlarını genişletecek şartları zorladığı ütopik şehir olmaktan çıkmıştır...

 

Çünkü "metropole özgü hayat, metropol insanındaki bir bilinçlilik düzeyinin ve zekanın baskınlığının temelini teşkil etmektedir."  Şehir, bir bakıma kendisinin ürettiği sorunları yüksek bir bilinç ve zekâ performansıyla, hatta yüksek bir sadakat ile çözecek argümanlar ürettiğine göre; şehirleri, iyi-kötü huylar gösteren canlı bir organizma gibi telakki etmemiz de mümkün olacaktır… Bu yüzden Farabi, şehirleri erdemli şehirler, erdemsiz şehirler şeklinde ikiye ayırmakta; fazıl şehir, cahil şehir, değişmiş şehir, şaşkın şehir  gibi türevleriyle de şehirleri çeşitlendirmektedir… Bu ayırım, bize şehirlerin daha iyi anlaşılmasını kolaylaştıracak imkânlar da sunuyor bir bakıma...

 

 Şehirler, sınırları serbest olan mekânlar… Yani durağan bir yapıya sahip değiller. Ne zaman, nerede duracağı, ne tür bir refleks ortaya koyacağı önceden kestirilemeyeceğinden dolayı erdemli temayüllerle birlikte basit, bayağı tepkiler de gösterebiliyor.

 

Zenginlik, toplumsal statü, cinsellik, meslek, para gibi insani faaliyetler, şehrin doğasında vardır. Şehrin doğası, bunların elde edilmesi için her yolun denenmesini mubah kabul edebilir. Madde ve eşya öncelikler arasındadır bu durumda. Öte yandan şehir, yüksek erdemler göstererek etik kuralların öncülüğünü de yapar; hasetlik, hırs, adam öldürme, fuhuş, hırsızlık, gasp, dolandırıcılık vesaire benzeri nahoş hareketlerin toplumdan soyutlanması için ahlaki ve hukuki disiplinler geliştirilmesi de bu bağlamda ele alınabilir…

 

Şehir, bir kültür ve irfan yuvasıdır. Robert E. Park'ın ifadesiyle "medeni insanın yaşam alanı"dır şehir ve bu yönüyle statülerin arz-ı endam ettiği yüksek bir organizasyondur. Farabi'nin şehirli tiplerini belli bir hiyerarşik düzen içerisinde konumlandırması da bu yüzden. Bu yüzden yüksek bir maliyet (maddi-manevi) ve sadakat gerektiriyor şehirde yaşamak… Tabi kültür ve irfan için de…

 

Şehrin fiziksel öğelerden öte anlamlar içerdiğini söyledik.  Şehirlilerin hayatlarındaki her türlü davranış ve düşünce biçimleri,  sosyal ilişkileri, politik ve dini tercihleri, sosyal-siyasal örgütlenme biçim ve özellikleri ile birlikte mimari ve estetiksel, sanatsal tercihleri, kendine özgü bir şehir kimliği meydana getiriyor. 

 

Şehir ve kültür ilişkisi ile birlikte oluşan şehirli kültürü, o an yaşanırken veya geleceğe aktarılırken dinamiklerinden soyutlanmadan, olduğu gibi korunup yaşatılması gerekir. Çünkü şehirde birçok insan grubu yani çeşitli kültürler geleneklerinden ve inançlarından ödün vermeden yaşamaktadırlar. Dolayısıyla şehir hayatı içinde farklı kültürlerin kendilerini ifade edebilecekleri politik ve sosyal zeminin veya zeminlerin oluşturulması gerekmektedir. Bu zemin ancak özgür bir düşünce, geniş ve engin bir gönül, adil bir anlayışla gerçekleşebilir.

 

Şehrin bu kadar yoğun anlamlar içermesinden (ki, bizim söyleyemediklerimiz söylediklerimizden daha çoktur) dolayı üzerinde düşünülmesi ve yazılması gerekiyor. Şehir aydınları, yöneticileri, sakinleri, cemaat ve sivil kuruluşları ile yaşadıkları bu yerin hakkını vermek için şehir ve şehirli tipi üzerine kafa çatlatırcasına düşünmeliler ve saygı duymalılar şehre…

 

Çünkü şehir, bunu ziyadesiyle hak ediyor… Çünkü şehir, daha iyi bir yaşam için, daha iyi bir gelecek için, her gün sonsuz imkânlar yaratma uğraşı ile insanlığa ve doğal çevreye hizmet etmeye devam ediyor…

 

Zira Hz. Ali, köyleri mezar olarak görmesinin nedenini, şehri özgür düşüncenin kalesi olarak kabul etmesinden kaynaklanıyor. Yunanlı filozoflar da bu minvalde köyleri murdar, şehri ise bilimin, sanatın, felsefenin, yönetimin vs. yeri olarak görmeleri de bu kabilden…

 

İşte bu yüzden şehre saygı duymak gerekiyor… İşte bu yüzden yaşadığımız şehri değerlendirirken yahut konumlandırırken erdemi ön plana almak durumundayız. Sadece peygamberler ve evliyalar şehri olmak yaşadığımız şehri yüceltmez. Unutmamak gerekir ki özellikle peygamberler, sapkınlığa düşmüş toplumlara gelirler.

 
Etiketler: BİR, ŞEHİR, ELEŞTİRİSİ, YAPMAK,
Yorumlar
Diğer Yazılar
KİTAP FUARI İÇİN ÖNERİLER
Mekân ve Aşk ŞEHİR
KIVIRLIK KUŞLARI…
DOLAR… YA DA KAPİTALİZMİN HÜKÜMRANLIĞI
ANADOLU’DAN BİZE KALANLAR VEYA SANATIN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ
HAC VE AHLAK
YAZMAK…
SANAT ESERİ VE İŞLEYİŞ BİÇİMİ
12 Eylül darbesi dolayısıyla ŞİİR VE SAVUNMA
İBRAHİM’İN MEDİNE’Sİ
KADIN ERKEK EŞİTLİĞİ
“KIRILMALAR” DOLAYISIYLA FARUK UYSAL ŞİİRİ
ANADOLU'NUN MANEVİ IRMAĞI YUNUS EMRE…
URFA: RUHUN MASALI…
NABİ…
GÖKYÜZÜ MELEKLERİ / AYLİN BEBEK’İN HİKAYESİ
AHLAK VE HUKUK
MUHALEFET…
BUGÜN BAYRAM…
MEHMET TALAT AKAY’IN ARDINDAN…
FOLKLOR ŞİİRE DÜŞMAN DEĞİL
ORUÇ VE KUDÜS
SAVAŞ VE UÇURTMA
KUDÜS… EY KUDÜS!
HARRAN ŞİİR AKŞAMI
NASIL BİR ŞEHİR, NASIL BİR MİMARİ?
KADİM ŞEHİR
İNSAN ve ÇEVRE
Sarı Kitap Dolayısıyla TAYYİP ATMACA’NIN ŞİİRİ
GAP GÜNDEMİ İLE 20 YIL…
CAMİLER… İMAMLAR… YA DA MESCİD-İ NEBİ
YAZMAK…
GÜZEL ADAMLARIN ŞEHRİ
ŞİİR NİÇİN YAZILIR VEYA NİÇİN OKUNUR ŞİİR
ŞEHİR BİZDEN NE İSTER YAHUT BİZİM ŞEHİRDEN BEKLENTİLERİMİZ
ŞEHİR ÜZERİNE DÜŞÜNMEK YA DA KENT KONSEYLERİ
ŞEHİRLER ÖLÜR DE
ARAYAN BULUR ŞAHİN DOĞAN GİBİ
ŞEHRİN REFLEKSİNİ ÖĞRENMEK
Siraç SUMAN
KAÇMAK…
GEBECE
ABD’YE OLAN NEFRETİM
ZOR HAYATLAR
AKADEMİK KİTAP OKUMAK Ya da TÜRKİYEDE’Kİ SURİYELİLER
KÜRT EDEBİYATI ÜZERİNE KISA BİR BAKIŞ
BUGÜN TAŞ ATMA GÜNÜ
SABİR RÜSTEMXANLI İLE
TEMMUZ ATEŞİ
TEK MİLLET TEK DEVLET
ŞEHİR ve İNSAN EĞİTİMİ
ÇANAKKALE RUHU DOLAYISIYLA
ŞEHİR VE KİMLİK
Yeni Bir Harran Dergisi
Aşk ve Mekân ŞEHİR
SAMİMİYET…
ŞEHİR BİZDEN NE İSTER! YA URFA?
ERDEM, İNSAN, ŞEHİR…
GÜZEL ADAMLARIN ŞEHRİ
Temmuz Ateşi
SAMİMİYET…
HİÇLİK… YA DA 15 TEMMUZ SÜRECİ
GÜNEŞİN ALTINDA ÇOK ŞEY OLUYOR
MELA AHMED CİZÎRΒNİN DİLİ
"İçin cennet, dışın cehennem olsa, sana asla dönmem"
BİR SEMPOZYUM'UN ARDINDAN
HARRAN DERGİSİ'NİN KAPANMASI
Türkiyelilik ve Osmanlılık
PERSONNA NON GRATTA
"TANRILAR VE KULLAR"
İNSAN-MEKÂN-ŞEHİR
SİYASETİN AMACI VE SİYASETÇİYE
KİM RÜYAMI GÖRECEK?
YENİ YILA BİR GİRERKEN...
Bizim Gazete
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
Alıntı Yazarlar
Şanlıurfa
Az Bulutlu
Güncelleme: 13.11.2018
Bugün
11° - 20°
Çarşamba
11° - 15°
Perşembe
- 15°
Şanlıurfa

Güncelleme: 13.11.2018
İmsak
05:30
Sabah
06:54
Öğle
12:16
İkindi
15:00
Akşam
17:26
Yatsı
18:43
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
Arşiv Arama
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı