Yazı Detayı
07 Eylül 2018 - Cuma 09:32 Bu yazı 1539 kez okundu
 
12 Eylül darbesi dolayısıyla ŞİİR VE SAVUNMA
S. Ahmet KAYA
seyyidak@hotmail.com
 
 
Şiir, bir yaratma uğraşı olarak estetikseldir, özneldir.  İnsanın duyguları ve o duyguların elbisesi olan kelimeler ise şiirin malzemesini oluşturur.  Bu anlamda Gerçek ve Hakikat, şeklinde şiiri besleyen iki ana unsurdan, iki ana damardan söz edebiliriz. Gerçek somuttur, gözle görülebilir, çünkü dış dünyaya ait nesnelerden, objelerden oluşmuştur. Hakikat ise soyuttur, çünkü içseldir, insanın iç dünyasına aittir ve gözle görülmez öğelerden oluşur. Sevgi, nefret, merhamet, kin gibi. Bu bağlamda Hakikat, göreceli olması nedeniyle nesnel olmayan gerçekleri gerçek anlamda yansıtmayabilir ve bu zamanın gerçekliğine göre değişebilir.
 
1980 sonrasının ve hatta günümüz şiirinin özelliklerini belirleyen en önemli unsur 12 Eylül Darbesi ve onun insanımızın zihinsel dünyasında yarattığı travmadır. Bu dönemin izlerini, insanımızın sosyal - psikolojik hayatında gördüğümüz gibi şiirde de görmek mümkün. Diyebiliriz ki bu durum, halen de devam etmektedir. Çünkü 12 Eylül Darbesi, ruhsal ve düşünsel olarak insanımızı adeta ezmiştir, kendi ayakları üzerinde durmayı bir anlamda mümkünlük dışına çıkarmıştır. Her anlamda yozlaşmayı beraberinde getirmiştir. Ki edebiyatın ve dolayısıyla şiirin, bu yozlaşmadan etkilendiğini, etkilenmesi gerektiğini doğal olarak düşünebiliriz. 
 
Bariz bir örnek olması itibariyle 12 Eylül Darbesi, sonuçları itibariyle şiir için çok zengin bir malzeme örnekliği taşıyor denebilir. Dolayısıyla konumuz olan Şiir ve Savunma için de iyi bir malzemedir. 
 
Şiir, bir savunma aracıdır. Dikkat edilirse, öldüren ve yıkan bir silahtır demiyorum. Çünkü şiiri bir silah olarak görmek ve kabul etmek, bir kere şiirin tabiatına aykırıdır.  Çünkü şiirin işi öldürmek değil, yaşatmaktır. Bu yüzden şiir, önceliğini hatta bir yerde tüm uğraşını ve esas varlık sebebini, canlı olanı "yaşatmak" üzerine kuran bir yazın türüdür. Şiirin bir savunma aracı olarak görülmesi de tamamen şiirin bu "yaşatma" eğilimi üzerinde kendini kurgulamasından kaynaklanmaktadır. Şiirin bu varlık sebebi veya kendini bu şekilde konumlandırması, aynı zamanda bilinçli bir karşı koyma refleksini de insanın zihinsel kodları arasında geliştiriyor. Bu aynı zamanda, insanın entelektüel yanının gelişmesine, düşüncenin daha etkin biçimde tezahür etmesine katkı sağlıyor bir bakıma. 
 
Şiir, zihinsel kodlarımız arasında güçlü bir savunma biçimini ortaya koyarken, bununla birlikte en yıkıcı silahtan bile daha etkili bir karşı koyuş biçimini de gerçekleştiriyor. Yani sevgi ve barış dilini… 
 
Bu dil, en azılı silahlardan bile daha etkin bir dildir. İşte şiirin bu yapısı, şiirin ne kadar etkin bir edebiyat türü olduğunu da göstermiş oluyor bir bakıma. Çünkü savaşlar, darbeler, silahlar ve onların etkileri unutulur, gözden düşer ama onlara karşı koyan şiir, hiçbir zaman etkinliğini yitirmez. Bundan binlerce yıl önce yazılmış olan şiirler, eğer bugün hala söyleniyorsa bu, şiirin bir savunma aracı olarak ne kadar güçlü olduğunu gösteriyor demektir… 
 
Bu açıdan bakıldığında şiirin bir savunma aracı olarak görülmesi, tamamen şiirin kendi iç dinamikleri ile alakalı bir duruma sahip olmasından kaynaklandığını söyleyebiliriz. Edebiyat türleri içinde en eski ve en etkin bir tür olan şiir, bir yerde bu durumunu hem tematik olarak, hem de estetiksel olarak bir avantaja dönüştürerek, diğer edebi türler içinde daha etkin bir konuma yücelmiştir. Bununla birlikte şiirin bir savunma aracına yükseltilmesi, tamamen (baskıcı, ideolojik) hâkim gücün toplum üzerindeki baskıcı niyetinin/eyleminin bir sonucudur dersek, yanılmış olmayız. Toplumun (özel) bir bireyi olan şairin, devlet/ler/in baskıcı tutumu karşısında girdiği/girebileceği bunalım travmasından bir şekilde kurtulması gerekir. Şiir, psikolojik olarak şairi belki bu travma karşısında rahatlatacaktır ama esas itibariyle şiirin yaptığı daha başka bir şey var: Şiir, kurulu düzene, adaletsizliğe karşı bir başkaldırı aracıdır… Çünkü şiir ve şair, her dönem olduğu gibi bu dönem de kurulu düzenlerin en büyük düşmanıdır: 24 yaşındaki Kürt Şair ve aktivist Ramin Hossein Panahi'nin İran'da idam cezasına çarptırılması, şiirin ve şairin ne kadar tehlikeli olduğunu göstermesi açısından iyi bir örnektir. Dünya, bu idamı durdurmaya çalışıyor ama nafile…
 
Evet, şiir, kurulu düzene, adaletsizliğe karşı bir başkaldırı aracıdır. Ona bu imkânı sağlayan da tamamen şiirin kendi iç dinamiklerinde saklıdır. İmge, sembol, mecaz, benzetme ve sair unsurlar, duyguların ve niyetlerin şiirin içinde etkin bir biçimde yer almasını sağlayan sözünü ettiğimiz unsurlardır… 
 
Albert Camus'unun "başkaldırıyorum öyleyse varım" sözü, insanın yeryüzünde birey olarak varlığını önceleyen bir "yargı" olmaktan öte, insanın insan fıtratına ters gelebilecek her şeye karşı olduğunu vurgulayan bir meydan okuma biçimidir. İşte şiir, bu meydan okumanın somutlaşmış şeklidir.
 
Etiketler: 12, Eylül, darbesi, dolayısıyla, ŞİİR, VE, SAVUNMA,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
07 Nisan 2020
MERHAMET YA DA ZOR ZAMANLARIN AHLAKI
526 Okunma.
27 Mart 2020
ÜSTAD BEDİÜZZAMAN SAİD NURSİ’NİN VEFATI
354 Okunma.
19 Mart 2020
SAMİMİYET…
188 Okunma.
17 Mart 2020
KADİM ŞEHİR
218 Okunma.
13 Mart 2020
ELMA KOKUSU YA DA HALEPÇE KATLİAMI
459 Okunma.
06 Mart 2020
BİR POTRE: SİRAÇ SUMAN
214 Okunma.
28 Şubat 2020
MEHMET RAGIP KARCI’YI UĞURLARKEN
397 Okunma.
24 Şubat 2020
ZİHNİYET KARMAŞIKLIĞI…
236 Okunma.
21 Şubat 2020
URFA’NIN KURTULUŞ ROMANI
302 Okunma.
14 Şubat 2020
GÖLGE VE GÜNEŞ
498 Okunma.
07 Şubat 2020
İNSAN…
413 Okunma.
31 Ocak 2020
OKUMAK YA DA ANLAMAK
283 Okunma.
10 Ocak 2020
MEHMET AKİF İNAN’IN ARDINDAN
367 Okunma.
03 Ocak 2020
YAŞAYIP GÖRDÜKÇE VESİLESİYLE
399 Okunma.
30 Aralık 2019
MEHMET AKİF ERSOY VE MİLLİ MÜCADELE
379 Okunma.
06 Aralık 2019
ŞANLIURFA 3. ULUSAL KİTAP FUARI
468 Okunma.
29 Kasım 2019
ŞEHRİN REFLEKSLERİNİ ÖĞRENMEK
566 Okunma.
22 Kasım 2019
FOLKLOR VE İBRAHİM
453 Okunma.
21 Kasım 2019
KAÇMAK…
288 Okunma.
18 Kasım 2019
GÜNEŞİN ALTINDA ÇOK ŞEY OLUYOR
297 Okunma.
15 Kasım 2019
AHLAK VE HUKUK
308 Okunma.
01 Kasım 2019
MAHALLE ve GÜVEN
675 Okunma.
25 Ekim 2019
HARRAN EKOLÜ (Devam)
535 Okunma.
18 Ekim 2019
HARRAN EKOLÜ, HARRAN DERGİSİ…
811 Okunma.
13 Eylül 2019
YANGIN YERİ
881 Okunma.
06 Eylül 2019
ŞEHİR ve İNSAN EĞİTİMİ
777 Okunma.
30 Ağustos 2019
KENDİNİ TANIMAYAN ŞEHİR… URFA II
652 Okunma.
28 Ağustos 2019
ŞEHİR VE KİMLİK
481 Okunma.
26 Temmuz 2019
KENDİNİ TANIMAYAN ŞEHİR… URFA -I-
594 Okunma.
12 Temmuz 2019
TEMMUZ ATEŞİ
611 Okunma.
09 Temmuz 2019
SAVAŞ VE UÇURTMA
480 Okunma.
05 Temmuz 2019
SİYASET ÜZERİNE YAZMAK…. MI?
578 Okunma.
02 Temmuz 2019
BİR ŞEHİR ELEŞTİRİSİ YAPMAK
483 Okunma.
28 Haziran 2019
ŞEHİR VE ŞEHİRLİ…
503 Okunma.
21 Haziran 2019
MURSİ’NİN ŞEHADETİ DOLAYISIYLA…
584 Okunma.
14 Haziran 2019
SURİYELER… YA DA ENSAR - MUHACİR İLİŞKİSİ
597 Okunma.
31 Mayıs 2019
TÜRKÜ DİNLEME TEMRİNLERİ
724 Okunma.
28 Mayıs 2019
KUDÜS… EY KUDÜS!
514 Okunma.
24 Mayıs 2019
İBRAHİM’İN MEDİNE’Sİ
614 Okunma.
17 Mayıs 2019
KAPİTALİZMİN ŞEHİRLERİ
516 Okunma.
10 Mayıs 2019
SÖZÜ YOLA KOYMAK VESİLESİYLE
927 Okunma.
03 Mayıs 2019
İBRAHİM’İN DİNİNDEN OLMAK NASIL OLMAYI GEREKTİRİYOR
590 Okunma.
26 Nisan 2019
EDEBİYAT ORTAMI ŞİİR YILLIĞI
671 Okunma.
12 Nisan 2019
BİR ÖZGÜR DÜŞÜNME DENEMESİ: HAKİKATİN İZİNDE
775 Okunma.
05 Nisan 2019
ŞEHRİN REFLEKSLERİNİ ÖĞRENMEK YAHUT BİR URFA'YI TANIMA DENEMESİ
705 Okunma.
29 Mart 2019
MANİFESTO
867 Okunma.
25 Mart 2019
BU SEÇİM...
598 Okunma.
22 Mart 2019
İBRAHİM’İN MEDİNE’Sİ
621 Okunma.
08 Mart 2019
SEÇİM VE AMAÇ
728 Okunma.
01 Mart 2019
KAÇIŞ…
785 Okunma.
22 Şubat 2019
ŞEHRİN MAKAMI
863 Okunma.
15 Şubat 2019
ZAMAN… BİR BÜYÜK SIR…
891 Okunma.
12 Şubat 2019
KÜRT EDEBİYATI ÜZERİNE KISA BİR BAKIŞ
710 Okunma.
08 Şubat 2019
KENDİNİ TANIMAYAN ŞEHİR… URFA -I
953 Okunma.
06 Şubat 2019
YAZMAK…
692 Okunma.
01 Şubat 2019
“COĞRAFYA KADERDİR” VESİLESİYLE
1034 Okunma.
25 Ocak 2019
URFACA URFALICA
1461 Okunma.
18 Ocak 2019
AK PARTİ’DE ‘AK’IN TUTULMASI
1174 Okunma.
11 Ocak 2019
VAHY İLE DÜŞÜNME
1026 Okunma.
04 Ocak 2019
MÜSLÜMAN’CA DÜŞÜNMEK…
943 Okunma.
21 Aralık 2018
SELAHADDİN’İN KİTABI
1137 Okunma.
14 Aralık 2018
BOYUNDAN BÜYÜK İŞLERE KARIŞMAK
1075 Okunma.
07 Aralık 2018
FOLKLOR VE VAR OLMA YA DA FABLÊN KURDÎ
1055 Okunma.
23 Kasım 2018
HZ. MUHAMMED (SAV)’İ ANLAMAK…
1395 Okunma.
16 Kasım 2018
Aşkın ve Geleneğin Şiiri “ESKİ GÜNLERDEN KALAN”
1109 Okunma.
09 Kasım 2018
KİTAP FUARI İÇİN ÖNERİLER
1209 Okunma.
02 Kasım 2018
Mekân ve Aşk ŞEHİR
1275 Okunma.
26 Ekim 2018
KIVIRLIK KUŞLARI…
1176 Okunma.
19 Ekim 2018
DOLAR… YA DA KAPİTALİZMİN HÜKÜMRANLIĞI
1116 Okunma.
05 Ekim 2018
ANADOLU’DAN BİZE KALANLAR VEYA SANATIN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ
1671 Okunma.
28 Eylül 2018
HAC VE AHLAK
1587 Okunma.
14 Eylül 2018
SANAT ESERİ VE İŞLEYİŞ BİÇİMİ
1501 Okunma.
17 Ağustos 2018
KADIN ERKEK EŞİTLİĞİ
1582 Okunma.
10 Ağustos 2018
“KIRILMALAR” DOLAYISIYLA FARUK UYSAL ŞİİRİ
2066 Okunma.
03 Ağustos 2018
ANADOLU'NUN MANEVİ IRMAĞI YUNUS EMRE…
1330 Okunma.
27 Temmuz 2018
URFA: RUHUN MASALI…
1511 Okunma.
20 Temmuz 2018
NABİ…
1607 Okunma.
13 Temmuz 2018
GÖKYÜZÜ MELEKLERİ / AYLİN BEBEK’İN HİKAYESİ
2474 Okunma.
29 Haziran 2018
MUHALEFET…
1518 Okunma.
18 Haziran 2018
BUGÜN BAYRAM…
1283 Okunma.
11 Haziran 2018
MEHMET TALAT AKAY’IN ARDINDAN…
1569 Okunma.
08 Haziran 2018
FOLKLOR ŞİİRE DÜŞMAN DEĞİL
2051 Okunma.
01 Haziran 2018
ORUÇ VE KUDÜS
1423 Okunma.
25 Mayıs 2018
KUDÜS… EY KUDÜS!
1283 Okunma.
18 Mayıs 2018
HARRAN ŞİİR AKŞAMI
1625 Okunma.
11 Mayıs 2018
NASIL BİR ŞEHİR, NASIL BİR MİMARİ?
1440 Okunma.
27 Nisan 2018
İNSAN ve ÇEVRE
1499 Okunma.
13 Nisan 2018
Sarı Kitap Dolayısıyla TAYYİP ATMACA’NIN ŞİİRİ
3090 Okunma.
30 Mart 2018
GAP GÜNDEMİ İLE 20 YIL…
2270 Okunma.
23 Mart 2018
CAMİLER… İMAMLAR… YA DA MESCİD-İ NEBİ
1643 Okunma.
09 Mart 2018
GÜZEL ADAMLARIN ŞEHRİ
1812 Okunma.
02 Mart 2018
ŞİİR NİÇİN YAZILIR VEYA NİÇİN OKUNUR ŞİİR
1846 Okunma.
23 Şubat 2018
ŞEHİR BİZDEN NE İSTER YAHUT BİZİM ŞEHİRDEN BEKLENTİLERİMİZ
1741 Okunma.
16 Şubat 2018
ŞEHİR ÜZERİNE DÜŞÜNMEK YA DA KENT KONSEYLERİ
1684 Okunma.
09 Şubat 2018
BİR ŞEHİR ELEŞTİRİSİ YAPMAK
1600 Okunma.
02 Şubat 2018
ŞEHİRLER ÖLÜR DE
1452 Okunma.
26 Ocak 2018
ARAYAN BULUR ŞAHİN DOĞAN GİBİ
1587 Okunma.
19 Ocak 2018
ŞEHRİN REFLEKSİNİ ÖĞRENMEK
1367 Okunma.
12 Ocak 2018
Siraç SUMAN
1495 Okunma.
29 Aralık 2017
GEBECE
1596 Okunma.
08 Aralık 2017
ABD’YE OLAN NEFRETİM
1305 Okunma.
01 Aralık 2017
ZOR HAYATLAR
1309 Okunma.
24 Kasım 2017
AKADEMİK KİTAP OKUMAK Ya da TÜRKİYEDE’Kİ SURİYELİLER
1767 Okunma.
11 Ağustos 2017
BUGÜN TAŞ ATMA GÜNÜ
1633 Okunma.
28 Temmuz 2017
SABİR RÜSTEMXANLI İLE
1878 Okunma.
15 Temmuz 2017
TEMMUZ ATEŞİ
1844 Okunma.
07 Temmuz 2017
TEK MİLLET TEK DEVLET
1729 Okunma.
02 Haziran 2017
ÇANAKKALE RUHU DOLAYISIYLA
1662 Okunma.
20 Ocak 2017
Yeni Bir Harran Dergisi
1778 Okunma.
09 Ocak 2017
Aşk ve Mekân ŞEHİR
1687 Okunma.
18 Kasım 2016
ŞEHİR BİZDEN NE İSTER! YA URFA?
1750 Okunma.
10 Kasım 2016
ERDEM, İNSAN, ŞEHİR…
3974 Okunma.
04 Kasım 2016
GÜZEL ADAMLARIN ŞEHRİ
1701 Okunma.
17 Eylül 2016
Temmuz Ateşi
1936 Okunma.
28 Temmuz 2016
HİÇLİK… YA DA 15 TEMMUZ SÜRECİ
1463 Okunma.
13 Mayıs 2016
MELA AHMED CİZÎRΒNİN DİLİ
2935 Okunma.
06 Mayıs 2016
"İçin cennet, dışın cehennem olsa, sana asla dönmem"
1994 Okunma.
01 Nisan 2016
BİR SEMPOZYUM'UN ARDINDAN
2066 Okunma.
25 Mart 2016
HARRAN DERGİSİ'NİN KAPANMASI
2058 Okunma.
15 Ocak 2016
Türkiyelilik ve Osmanlılık
2049 Okunma.
08 Ocak 2016
PERSONNA NON GRATTA
2017 Okunma.
03 Temmuz 2014
"TANRILAR VE KULLAR"
5514 Okunma.
21 Mart 2014
İNSAN-MEKÂN-ŞEHİR
4007 Okunma.
07 Şubat 2014
SİYASETİN AMACI VE SİYASETÇİYE
3088 Okunma.
31 Ocak 2014
KİM RÜYAMI GÖRECEK?
1932 Okunma.
03 Ocak 2014
YENİ YILA BİR GİRERKEN...
2192 Okunma.
Haber Yazılımı